„358 małżeństw dzieci w Niemczech”? Sprawdzamy słowa Mentzena

„W Badenii-Wirtembergii od 2012 roku zawarto ponad 350 małżeństw z nieletnimi. Za Irakijczyków i Afgańczyków wychodzą nawet 11-letnie dziewczynki” – napisał na portalu X Sławomir Mentzen, powołując się na artykuł „Daily Mail” zatytułowany „W Niemczech ujawniono setki przypadków małżeństw dzieci – dziewczynki w wieku zaledwie 11 lat wydawano za mąż za Irakijczyków, Syryjczyków i Pakistańczyków”.

„Rozumiem, że gdyby do Urzędu Stanu Cywilnego w Warszawie przyszedł Irakijczyk ze swoją poślubioną w Niemczech 11-letnią żoną, Trzaskowski poleci transkrypcję takiego małżeństwa?” – dodał, uderzając w prezydenta stolicy.

W Badenii-Wirtembergii od 2012 roku zawarto ponad 350 małżeństw z nieletnimi. Za Irakijczyków i Afgańczyków wychodzą nawet 11 letnie dziewczynki. Rozumiem, że gdyby do Urzędu Stanu Cywilnego w Warszawie przyszedł Irakijczyk ze swoją poślubioną w Niemczech 11 letnią żoną, Trzaskowski poleci transkrypcję takiego małżeństwa?

— Sławomir Mentzen (@SlawomirMentzen) October 13, 2026

Post wyświetlono ponad 125 tys. razy. Doczekał się ponad 4 tys. polubień, powyżej 300 udostępnień i blisko 200 komentarzy.

358 małżeństw z nieletnimi

Sprawę nagłośnili niemieccy dziennikarze z portalu NIUS oraz politycy skrajnie prawicowej partii AfD, Nikolaos Boutakoglou i Emely Knorr. Złożyli oni interpelację w sprawie małżeństw zawartych z udziałem dzieci. Ministerstwo Spraw Wewnętrznych Badenii-Wirtembergii w odpowiedzi przekazało, że w sumie od 2012 r. odnotowano 358 takich małżeństw, a tylko osiem z nich prawnie unieważniono.

A co z pozostałymi 350? 

One – jak czytamy w odpowiedzi na interpelację – „nie zostały unieważnione z powodu innych okoliczności”. Wśród najczęstszych wymieniono osiągnięcie pełnoletności, brak starań o unieważnienie małżeństwa, śmierć jednego z małżonków lub zawarcie nowego małżeństwa za granicą. Dane te obejmują okres od 2015 r. do 2026 r. Obecnie nie jest prowadzone żadne postępowanie mające na celu unieważnienie małżeństwa.

W artykule „Daily Mail”, na który powołuje się Sławomir Mentzen, przytoczono konkretne przykłady małżeństw z udziałem nieletnich. Jeden z nich dotyczy 14-letniej Afganki, która poślubiła 30-letniego rodaka. Drugi – 11-letniej Irakijki, która wyszła za starszego od niej o sześć lat Irakijczyka. Według gazety małżeństwa te unieważniono odpowiednio w 2018 i 2020 r. Nie podano jednak szczegółowych okoliczności tych rozstrzygnięć.
271 przypadków było konsultowanych, a w 80 z nich istniało podejrzenie przymusowego wejścia w związek małżeński. Z tej grupy 33 dotyczyło nieletnich.

„Małżeństwa dzieci są nie do pogodzenia z naszymi wartościami. Dzieci mają prawo do bezpieczeństwa, edukacji i samodzielnego decydowania o swojej przyszłości. Dlatego potrzebujemy skutecznej ochrony, wczesnej interwencji i zdecydowanych działań przeciwko małżeństwom przymusowym” – skomentowała na Facebooku współautorka interpelacji, Emely Knorr.

To niemożliwe

I tu dochodzimy do sedna. Według Sławomira Mentzena ponad 350 małżeństw nieletnich z dorosłymi mężczyznami zawarto w Niemczech. Tymczasem w odpowiedzi na interpelację posłów AfD czytamy: „Ministerstwo (Spraw Wewnętrznych Badenii-Wirtembergii – red.) wyjaśnia, że urząd w Tybindze gromadzi dane dotyczące wieku i obywatelstwa małżonków w chwili zawarcia małżeństwa, ale nie gromadzi informacji o miejscu zamieszkania małżonków w chwili ślubu. Takie dane nie są mu przekazywane przez zaangażowane instytucje”.

Tę kwestię reguluje art. 13 ust. 3 ustawy wprowadzającej do Kodeksu cywilnego (EGBGB, Einführungsgesetz zum Bürgerlichen Gesetzbuche) z 18 sierpnia 1896 r. (weszła w życie 1 stycznia 1900 r. – red.). W brzmieniu uzyskanym w 2017 r. stanowi, że zawarcie związku małżeńskiego w obcym kraju uznaje się za nieważne, „jeżeli w chwili zawarcia małżeństwa oboje narzeczonych nie ukończyło 16. roku życia”. Jeśli ukończyło 16 lat, ale miało mniej niż 18 lat, związek małżeński może zostać unieważniony przez sąd rodzinny.  

W 2023 r. Federalny Trybunał Konstytucyjny zakwestionował przepisy przewidujące automatyczne uznawanie za nieważne w Niemczech małżeństw zawartych za granicą, jeśli w chwili ślubu co najmniej jedno z małżonków nie ukończyło 16 lat. Sędziowie uznali, że te przepisy nie zapewniały wystarczającej ochrony prawnej zainteresowanym osobom i nie przewidywały skutków takiego działania. Ponadto małżonkom nie zapewniono możliwości potwierdzenia małżeństwa po osiągnięciu pełnoletności. W 2024 r. znowelizowano ustawę, uwzględniając orzeczenie TK. 

Zmiany były podyktowane rosnącą falą migracji osób z państw, w których takie praktyki nie zostały jeszcze zakazane. Mowa m.in. o Syrii, Arabii Saudyjskiej czy Iraku. W tamtym okresie miejscowe MSW odnotowywało 1475 małżeństw z udziałem niepełnoletnich cudzoziemców (dane z Centralnego Rejestru Cudzoziemców, stan na 31 lipca 2016 r. - red.). 361 z nich nie ukończyło nawet 14. roku życia.

W Niemczech nie ma możliwości zawarcia związku małżeńskiego z osobą niepełnoletnią. Takie zasady obowiązują we wszystkich landach. 

Twierdzenia Sławomira Mentzena oceniamy jako fałsz.