„Albo dasz sobie wywołać raka impulsami o częstotliwości 868 MHz, albo kara 10 tys. zł”

To wiralowy wpis opublikowany na facebookowym profilu Strefa Promieniowania. Dotyczy wodomierzy umożliwiających zdalny odczyt danych. Sprawdziliśmy, co o falach emitowanych przez takie urządzenia mówią badania naukowe.

„Albo dasz sobie wywołać raka impulsami o częstotliwości 868 MHz, albo kara 10 tys. zł”
fot> Shutterstock, Getty Images, Sprawdzam to

„Albo rak, albo kara”

10 sierpnia profil Strefa Promieniowania zamieścił na Facebooku artykuł dotyczący wymiany wodomierzy. Autor wpisu dodał do niego własny komentarz:

W komentarzu pod postem urządzenie zostało też nazwane „mikrofalowym licznikiem”. W chwili, gdy sprawdzaliśmy publikację, miała ona 136 reakcji, 76 komentarzy i 63 udostępnień.

Pasmo o częstotliwości 868 MHz rzeczywiście wykorzystują urządzenia służące do zdalnego odczytu wodomierzy. W dokumentacji technicznej dostępnych na rynku modułów znajdziemy np. częstotliwość 868 MHz i moc nadajnika do 25 mW. Inne pracują na 868,95 MHz z mocą 10 mW. 

Warto tu podkreślić, że informacja o częstotliwości nie jest wystarczająca do określenia ewentualnego narażenia zdrowia i życia człowieka. Poza tym znaczenie mają m.in. moc urządzenia, sposób i czas transmisji oraz odległość, w jakiej nadajnik znajduje się nadajnik. 

Co z ryzykiem raka?

Fale radiowe to promieniowanie niejonizujące. Zatem nie mają wystarczającej energii, żeby bezpośrednio uszkadzać nasze DNA.

Wpływ fal radiowych na zdrowie jest badany od wielu lat. W 2011 roku Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC) zaliczyła je do grupy 2B, czyli czynników „możliwie rakotwórczych dla ludzi”. Podstawą były ograniczone dowody dotyczące używania telefonów komórkowych i niektórych nowotworów. 

Niemniej jednak od tego czasu zrobiono szereg badań i pojawiły się nowe dane. W 2024 roku w „Environment International” opublikowano przegląd 63 badań obserwacyjnych z lat 1994–2022, przygotowany na zlecenie Światowej Organizacji Zdrowia. 

Nie wykazano w nich, by korzystanie z telefonów komórkowych zwiększało ryzyko m.in. glejaka, oponiaka czy nerwiaka nerwu słuchowego. Nie znaleziono też żadnego związku między dłuższym używaniem telefonu a większym ryzykiem występowania tych nowotworów.

W 2025 roku opublikowano też przegląd badań na zwierzętach. Dla znacznej większości badanych narządów dowody na zależność między falami radiowymi a nowotworami były słabe albo nie znaleziono ich wcale.

Termin 2027 jest prawdziwy

Druga część wpisu dotyczy kary i wymiany urządzeń. Data się zgadza. Do 1 stycznia 2027 roku właściciel lub zarządca budynku wielolokalowego ma wymienić określone urządzenia na takie, które pozwalają na zdalny odczyt. Przepis wymienia ciepłomierze, podzielniki kosztów ogrzewania oraz wodomierze do pomiaru ciepłej wody użytkowej.

Prawo przewiduje też kary za niedopełnienie obowiązków związanych z wyposażeniem budynków w urządzenia pomiarowe. Nie jest to jednak 10 tys. zł kary dla mieszkańca, który odmówi montażu wodomierza. Odpowiedzialność spoczywa na właścicielu lub zarządcy budynku wielolokalowego. Facebookowy wpis przedstawia więc sprawę fałszywie jako wybór mieszkańca: licznik albo 10 tys. zł kary. 

Źródła

  1. Międzynarodowa Agencja Badań nad Rakiem (IARC)

  2. „Environment International”, Karipidis i in., 2024

  3. „Environment International”, Mevissen i in., 2025

  4. Ustawa z 20 kwietnia 2021 r. o zmianie ustawy o efektywności energetycznej oraz niektórych innych ustaw

Nasi autorzy