Mentzen kłamie. Minister Żurek nie każe ścigać Polaków za niechęć do Ukraińców

Co powiedział minister Żurek?

24 sierpnia 2026 r., podczas obchodów Dnia Niepodległości Ukrainy w Warszawie minister sprawiedliwości i prokurator generalny Waldemar Żurek zapewnił zgromadzonych, że powołał prokuratorów, którzy aktywnie razem z policją ścigają każdy przejaw nienawiści.

„Chciałbym, żeby wszyscy Polacy, którzy otworzyli swoje serca wtedy, kiedy wybuchła wojna, żeby o tym nie zapomnieli. Nie zapomnieli o tych dniach, kiedy witaliśmy was na naszej ziemi z otwartymi ramionami. Żeby żaden Polak o tym nie zapomniał. Na koniec chcę wam powiedzieć, że widzę, bo nie mam zamkniętych oczu, co robi ruska propaganda z niektórymi Polakami. I chcę was zapewnić, że jako prokurator generalny powołałem ponad stu prokuratorów w całym kraju, którzy od lutego tego roku bardzo aktywnie, razem z policją, ścigają każdy przejaw nienawiści. Nie chciałbym więcej widzieć tych scen, które widzimy czasem w telewizji czy w Internecie. Ale zobaczcie, co dzieje się dalej. Ci, którzy myśleli, że bezkarnie mogą obrażać, lżyć, bić, następnego dnia prowadzeni są w kajdanach do sądu i idą do aresztów. Podjęliśmy działania nie doraźne, ale systemowe. Nikt nie zniszczy naszej przyjaźni”  – zaznaczył Waldemar Żurek.

W lutym tego roku szef resortu sprawiedliwości i Prokurator Generalny Waldemar Żurek wyznaczył 49 prokuratur rejonowych i 1 okręgową, które mają się specjalizować się w ściganiu mowy nienawiści. Rozporządzenie zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw 6 lutego 2026 roku. Skąd więc liczba 100? Otóż w każdej z 49 prokuratur rejonowych jest po dwóch prokuratorów specjalizujących w tego typu sprawach. A w Prokuraturze Okręgowej w Warszawie nawet trzech. Prokuratorzy mają też prowadzić szkolenia dla swoich kolegów, jak prowadzić takie śledztwa.

Jak podaje Oko.press, tylko w okresie luty-czerwiec 2026 roku do sądów skierowano 283 sprawy o przestępstwa motywowane uprzedzeniami. W tym 220 aktów oskarżenia (reszta to wnioski o dobrowolne poddanie się karze lub warunkowe umorzenie sprawy). 

W sumie w tym okresie zakończono 1141 takich śledztw, co oznacza, że skierowaniem do sądu zakończyło się 25 procent z nich.To wyraźna poprawa. 

Sprawy o mowę nienawiści czy ksenofobię były do tej pory masowo umarzane przez prokuraturę już na etapie sprawdzającym lub przygotowawczym („niska szkodliwość społeczna czynu”). Obecnie śledczy rzadziej odpuszczają sprawcom i skuteczniej gromadzą dowody, co daje konkretne efekty. Jednak decyzja o wzmocnieniu ścigania przestępstw z nienawiści nie jest nowa ani odosobniona. Prokurator generalny już w 2024 r. powołał zespół ds. przeciwdziałania mowie nienawiści i przestępstwom motywowanym uprzedzeniami. Wynikało to z faktu, iż resort spraw wewnętrznych od dłuższego czasu notuje rosnącą liczbę takich incydentów.

Czy nienawiść w Polsce rzeczywiście rośnie

Dane różnych instytucji różnią się metodologią, ale wskazują wspólny trend – liczba przestępstw motywowanych uprzedzeniami w Polsce rośnie. 

Według Komendy Głównej Policji od 1 stycznia do 31 lipca 2025 r. odnotowano 543 takie przestępstwa, czyli o 41 proc. więcej niż w analogicznym okresie 2024 r. Wiceminister spraw wewnętrznych Czesław Mroczek informował z kolei, że w 2024 r. odnotowano ponad 760 takich zdarzeń, a w 2025 r. blisko 1,2 tys. – wzrost o ponad 30 proc. Do początku czerwca 2026 r. same osoby narodowości ukraińskiej padły ofiarą przestępstw 5130 razy (dla porównania: w całym 2025 r. – 10 620 razy, w 2024 r. – 10 595). 

Wzrost ten eksperci wiążą przede wszystkim z zaostrzeniem debaty publicznej wobec Ukraińców w Polsce – widocznym m.in. w kampanii prezydenckiej 2025 r. – a nie, jak sugeruje Mentzen, z jednostronną kampanią wymierzoną w Polaków.

Jak manipuluje Mentzen

Lider Konfederacji napisał: „ponad 100 prokuratorów ma aktywnie ścigać Polaków, którym nie będą się podobać Ukraińcy”, oraz że „w tym czasie nie będzie komu ścigać prawdziwych przestępców”. To są wielokrotne manipulacje i zwykłe kłamstwa:

• Minister Żurek mówił o ściganiu każdego przejawu nienawiści, a nie wyłącznie Polaków wobec Ukraińców. Komentarze pod wpisem Żurka na X (cytowane też w mediach) wprost zwracały uwagę, że ci sami prokuratorzy ścigają również Ukraińców dopuszczających się aktów nienawiści wobec Polaków.
• Sugerowanie, że 100 prokuratorów „odciągnie” siły od ścigania „prawdziwych przestępców” pomija fakt, że prokuratura w Polsce liczy kilka tysięcy prokuratorów, a specjalizacja części z nich w konkretnej kategorii przestępstw jest standardową praktyką organizacyjną, a nie „eksperymentem”.
• Odwołanie do Wielkiej Brytanii (Upadłej) to stały motyw w retoryce Mentzena. W marcu 2025 r. lider Konfederacji twierdził w mediach, że w Wielkiej Brytanii „trzy tysiące ludzi siedzi w więzieniu za mowę nienawiści” – fact-checkerzy OKO.press wykazali, że informacja ta była w większości nieprawdziwa. 

W maju 2026 r. Mentzen został zatrzymany do kontroli na lotnisku w Londynie. Nazwał wówczas Wielką Brytanię „państwem totalitarnym” oraz „upadającym państwem”. Odwołanie się do „Upadłej Brytanii” w kontekście Żurka to tylko powielenie własnej, wcześniej już zakwestionowanej narracji o rzekomo autorytarnym ściganiu mowy nienawiści na Wyspach – teraz przeniesionej na grunt polski jako straszak przed rzekomo nadchodzącą cenzurą.

Mentzen kochał Ukraińców, ale mu przeszło

W marcu 2022 r. tuż po wybuchu wojny Mentzen mówił w radiu, że pomoc Ukrainie i przyjęcie uchodźców leży w „najlepiej pojętym interesie” Polski. 

Wzywał do okazania im „miłosierdzia”, a przede wszystkim podkreślał korzyści demograficzne oraz gospodarcze z ich obecności w Polsce.

Gdy szczucie na Ukrainę (i nie tylko) okazało się narracją skuteczną w mobilizowaniu twardego, radykalnego elektoratu i poprawę wyników sondażowych, ton Mentzena zmienił się wręcz radykalnie. 

Eskalacja tej retoryki nasiliła się w Konfederacji szczególnie w okresie kampanii prezydenckiej w 2025 roku. Konfederacja, zdaniem komentatorów politycznych, przoduje w tym trendzie. Sam Mentzen tłumaczy zmianę „rozczarowaniem” postawą ukraińskich władz i społeczeństwa, natomiast krytycy wskazują raczej na kalkulację – temat okazał się skuteczny i opłacalny politycznie.

Ponadto krytycy, politolodzy oraz dziennikarze śledczy regularnie zarzucają Konfederacji wpisywanie się w narrację zbieżną z interesami Kremla.

Choć Konfederacja tuż po inwazji oficjalnie potępiła rosyjską agresję, krytyka Kremla w narracji tego ugrupowania niemal nie istnieje. Głównym elementem na profilach internetowych są regularne, intensywne ataki na działania władz w Kijowie. Potępienie agresji Rosji zostało w ostatnich latach tak dalece zmarginalizowane, że dziś próżno szukać na stronach partii Mentzena i Bosaka nawet najmniejszej wzmianki oskarżającej Rosję o ludobójstwo.

Wnioski

1. Mentzen zmanipulował wypowiedź Żurka w wygodny dla swojej narracji sposób. Minister mówił o ściganiu „każdego przejawu nienawiści” niezależnie od narodowości, a nie o karaniu Polaków za niechęć do Ukraińców.
2. Wzrost liczby przestępstw z nienawiści w Polsce jest realny i potwierdzony danymi policji i MSWiA (wzrost rzędu 30–41 proc. rok do roku w zależności od metodologii) – decyzja o wzmocnieniu ścigania ma więc uzasadnienie statystyczne. To nie wymysł czy eksperyment.
3. Poglądy Mentzena wobec Ukraińców ewoluowały od 2022 r. w kierunku znacznie bardziej krytycznym – od deklaracji „miłosierdzia” dla uchodźców po twierdzenia, że Ukraińcy „traktują Polaków jak frajerów”; zmiana ta zbiega się w czasie ze wzrostem notowań Konfederacji i ogólnym zaostrzeniem debaty o Ukraińcach w Polsce.

Przeczytajcie też: Manipulacja Konfederacji. Nie. Do Hiszpanii „kontynentalnej” nie dotarła fala z Ceuty