W mediach społecznościowych zaczęły krążyć wpisy z fragmentem przemówienia prezydenta Republiki Południowej Afryki Cyrila Ramaphosy. Ich autorzy przekonywali, że nagranie przedstawia reakcję na tegoroczne antyimigranckie zamieszki i pokazuje, jak prezydent przeprasza społeczność międzynarodową oraz apeluje o zniesienie ograniczeń w podróżowaniu nałożonych po wybuchu przemocy wobec cudzoziemców. W części publikacji sugerowano również, że RPA została międzynarodowo odizolowana z powodu ksenofobicznych ataków.
Nagranie pochodzi z czasu pandemii
Jak ustalili dziennikarze AFP Fact Check, rozpowszechniany film jest autentyczny, ale został całkowicie wyrwany z kontekstu. To fragment telewizyjnego orędzia z 28 listopada 2021 r., wygłoszonego po wykryciu wariantu Omikron koronawirusa.
W tamtym czasie wiele państw wprowadziło ograniczenia dla podróżnych z południowej Afryki. Ramaphosa apelował o ich zniesienie, argumentując, że decyzje nie znajdują uzasadnienia naukowego i uderzają w gospodarkę regionu. W jego wystąpieniu nie ma żadnych odniesień do antyimigranckich protestów ani przemocy wobec cudzoziemców, ponieważ wydarzenia, do których nawiązują autorzy wpisów, miały miejsce kilka lat później.
Fala dezinformacji po protestach
Od wiosny 2026 r. Republika Południowej Afryki zmaga się z nasileniem protestów przeciwko nieudokumentowanej migracji. Część demonstracji przerodziła się w akty przemocy i samosądy, a niektóre grupy blokowały cudzoziemcom dostęp do szpitali lub kontrolowały dokumenty na ulicach.
Prezydent Cyril Ramaphosa potępił przemoc, podkreślając, że egzekwowanie prawa należy do państwa, a nie do samozwańczych patroli. Jednocześnie ostrzegł przed kampaniami dezinformacyjnymi rozpowszechnianymi w mediach społecznościowych.
Wraz z protestami w internecie pojawiła się fala fałszywych materiałów. Fact-checkerzy AFP wielokrotnie weryfikowali stare filmy i zdjęcia przedstawiane jako dowód rzekomych ataków na cudzoziemców podczas tegorocznych zamieszek. W rzeczywistości część nagrań pochodziła sprzed wielu miesięcy lub przedstawiała zupełnie inne wydarzenia.
Prawdziwe nagranie, fałszywy kontekst
Przypadek przemówienia Cyrila Ramaphosy pokazuje jedną z najczęściej wykorzystywanych metod dezinformacji. Manipulacja nie polega na stworzeniu fałszywego filmu, lecz na wykorzystaniu autentycznego nagrania i przypisaniu mu nowego znaczenia. Odbiorca ogląda prawdziwe wystąpienie prezydenta, ale otrzymuje nieprawdziwy opis okoliczności, w których zostało wygłoszone. W efekcie autentyczny materiał staje się narzędziem rozpowszechniania fałszywej narracji.
.5042037947778868704.jpg/jcr:content/Krzysztof%20Sobczak.jpg)
