brak dowodów

Czy można wyleczyć depresję migającym światłem?

Alzheimer, depresja, bezsenność, zaburzenia pamięci i zmęczenie. Migająca czerwona dioda wmontowana w gogle ma pomagać na imponującą ilość problemów. Równie imponująca jest ich cena. Znacznie skromniej prezentują się jednak dowody naukowe potwierdzające deklarowaną skuteczność terapii.

Czy można wyleczyć depresję migającym światłem?
fot. Getty Images

Czym jest Mnemosline i co obiecuje producent?

Poprawa pamięci, lepszy sen, łagodzenie objawów depresji, a nawet wspomaganie leczenia choroby Alzheimera – lista korzyści przypisywanych urządzeniu Mnemosline jest długa. Wszystko to dzięki migającemu światłu, które ma wpływać na aktywność mózgu.

Mnemosline wykorzystuje technologię SLI (z wł. stimolazione luminosa intermittente), czyli przerywaną stymulację świetlną. Zjawisko to opisywali już w 1934 r. Adrian i Matthews. Na jego podstawie włoski neurolog Francesco Ferro Milone wraz ze współpracownikami opracował urządzenie, które obecnie można kupić do użytku domowego.

Punktem wyjścia było pytanie, czy rytmiczne światło może pomagać osobom starszym z zaburzeniami pamięci. Z czasem lista dolegliwości, na które urządzenie miałoby korzystnie wpływać, znacznie się wydłużyła.

Na stronie dystrybutora można przeczytać, że Mnemosline ma spowalniać rozwój łagodnych zaburzeń poznawczych (MCI), poprawiać funkcje poznawcze i jakość życia osób z chorobą Alzheimera we wczesnym i średnim stadium oraz łagodzić problemy z pamięcią i koncentracją u pacjentów z tzw. demencją starczą.

Dystrybutor przypisuje urządzeniu również zdolność wspomagania funkcji poznawczych u osób z chorobą Parkinsona i poprawy pamięci roboczej u chorych na stwardnienie rozsiane. Wśród deklarowanych zastosowań wymienia także zaburzenia rytmu dobowego i związane z nimi problemy ze snem, stany depresyjne towarzyszące m.in. chorobom neurodegeneracyjnym oraz tzw. mgłę poznawczą związaną z chemioterapią (chemobrain).

Po urazach mózgu okulary mają wspomagać regenerację układu nerwowego i rehabilitację, a u osób doświadczających zmęczenia poznawczego, m.in. w zespole przewlekłego zmęczenia, zmniejszać psychiczne wyczerpanie i poprawiać koncentrację.

Deklarowane działanie dystrybutor tłumaczy m.in. stymulacją fal alfa, synchronizacją aktywności neuronów, wspieraniem plastyczności synaps i zwiększeniem produkcji melatoniny.

Są to jednak zapewnienia sprzedawcy, a nie potwierdzone efekty kliniczne stosowania urządzenia.

screen ze strony mnemosline.pl
screen ze strony mnemosline.pl

Coraz więcej osób zmaga się z depresją

Obietnice producenta Mnemosline mogą być szczególnie atrakcyjne dla osób poszukujących alternatywy dla farmakoterapii, m.in. ze względu na działania niepożądane leków i stygmatyzację związaną z ich przyjmowaniem. Tym bardziej że skala problemów ze zdrowiem psychicznym rośnie.

W 2025 r. dorośli zgłaszali objawy depresyjne o co najmniej umiarkowanym nasileniu niemal dwukrotnie częściej niż siedem lat wcześniej. Wśród mężczyzn odsetek ten wzrósł z 8,4 do 16,2 proc., a wśród kobiet z 10,7 do 19,9 proc. Tendencję tę widać również w danych dotyczących leczenia. W 2024 r. NFZ sfinansował leczenie 878,3 tys. pacjentów z depresją jako rozpoznaniem głównym lub współistniejącym, wobec 682 tys. w 2021 r. To wzrost o około 29 proc. w ciągu trzech lat. Dane obejmują również osoby wcześniej zdiagnozowane, które kontynuowały leczenie.

Wraz z rosnącą liczbą leczonych pacjentów zwiększa się także liczba osób korzystających z leków przeciwdepresyjnych. W 2013 r. receptę na refundowane preparaty zrealizowało 953,8 tys. pacjentów, a w 2024 r. już 1,88 mln, czyli o 97 proc. więcej. Trzeba jednak pamiętać, że leki te stosuje się również w innych zaburzeniach, m.in. obsesyjno-kompulsyjnych (OCD) i lękowych.

Choć farmakoterapia stanowi jedną z metod leczenia, może wiązać się z nieprzyjemnymi działaniami niepożądanymi. W przypadku selektywnych inhibitorów wychwytu zwrotnego serotoniny (SSRI), takich jak sertralina i escitalopram, należą do nich m.in. nudności, biegunka, bóle głowy, nadmierna potliwość, zaburzenia snu oraz problemy seksualne, w tym spadek libido i trudności z osiągnięciem orgazmu. Wiele początkowych dolegliwości słabnie w pierwszych tygodniach leczenia, jednak zaburzenia seksualne mogą utrzymywać się dłużej, niekiedy nawet po odstawieniu leku.

By podnieść sprawność swojego mózgu, wystarczy mgnienie?

Mnemosline przypomina gogle wyposażone w diody LED, które migają według zaprogramowanego wzoru. W badaniach zespołu Ferro Milone wykorzystywano m.in. czerwone światło o długości fali 650 nanometrów, migające z częstotliwością 10 herców (Hz). Pierwsza wartość określa długość fali światła, a druga oznacza dziesięć błysków na sekundę.

Światło pada na siatkówkę oka, która przekształca je w sygnały nerwowe docierające drogą wzrokową do mózgu. Gdy diody migają dziesięć razy na sekundę, aktywność grup neuronów w korze wzrokowej może zmieniać się w podobnym rytmie. Elektrody elektroencefalografu (EEG) umieszczone z tyłu głowy mogą wówczas rejestrować sygnał o częstotliwości 10 Hz.

Częstotliwość ta mieści się w paśmie alfa, obejmującym wahania aktywności elektrycznej mózgu powtarzające się mniej więcej 8–12 razy na sekundę. Sam zapis EEG pokazuje jednak jedynie, że układ wzrokowy reaguje na rytm błysków. Nie stanowi dowodu na skuteczność urządzenia w leczeniu depresji, zaburzeń pamięci czy bezsenności.

Czy to działa?

Czerwone błyski wywołują reakcję mózgu. Mamy na to twarde badania, możemy ją zarejestrować w EEG. Czy dzięki niej po zdjęciu okularów pacjent lepiej pamięta, lepiej śpi albo odczuwa mniej dotkliwe objawy depresji?

 Sam twórca jest pod wrażeniem wyników swojej maszyny.

Jak relacjonuje Francesco Ferro Milone, jego zespół wybrał do badania 120 osób z początkami zaburzeń poznawczych. Połowa przez sześć miesięcy korzystała z okularów SLI, połowa nie przechodziła zabiegów. Według badacza u 60 proc. osób poddanych stymulacji poprawiły się wyniki testu pamięci, podczas gdy grupa kontrolna wypadała z czasem gorzej. Te 60 proc. to odsetek uczestników, u których odnotowano poprawę, zdaniem twórcy przyrządu, na podstawie wywiadu z nim, a nie badań poddanych weryfikacji przez redakcję recenzowanego czasopisma naukowego.

Z opisu Ferro Milone nie dowiemy się, jak duża była zmiana. Nie poznamy też odpowiedzi na pytanie, czy i w jakim stopniu badani lepiej radzili sobie na co dzień. Ponieważ grupa kontrolna nie dostała okularów do zabiegu pozorowanego, trudno też ustalić, jaka część poprawy wynikała z działania samych błysków. A jaka z samego efektu wiary, że futurystyczne narzędzie im pomoże. 

W 2006 r. J.H. Williams i współpracownicy opublikowali w „BMC Neuroscience” badanie, w którym uczestniczyło 30 osób w wieku 67–92 lat, bez stwierdzonych zaburzeń poznawczych. Badanym pokazywano krótkie słowa po jednosekundowym migotaniu światła z różnymi częstotliwościami. Kilka minut później, już bez migotania, mieli rozpoznać widziane wcześniej słowa. Lepiej rozpoznawali te, które wcześniej pokazano po migotaniu bliskim 10 Hz. Autorzy porównali kilka częstotliwości, a efekt zależał od tempa błysków. To rzeczywisty wynik dotyczący pamięci, ale nie dowodzi skuteczności w leczeniu problemów z nią: badano rozpoznawanie konkretnych słów po kilku minutach. 

Eksperyment nie rozstrzyga, czy codzienne sesje poprawiają pamięć na dłużej ani czy pomagają pacjentom z otępieniem. Co do leczenia problemów ze snem, w publikacji z 2015 r. zespół Ferro Milone opisał pomiary u 20 ochotników oraz osobno przypadek jednej osoby z przewlekłą bezsennością. Po wieczornej stymulacji czerwonym światłem badacze odnotowali wyższe stężenie melatoniny w ślinie niż po stymulacji światłem niebieskim. Nie sprawdzili jednak, czy uczestnicy szybciej zasypiali, rzadziej budzili się w nocy lub czuli się bardziej wypoczęci. Brak przekonujących badań klinicznych pokazujących, że same błyski w paśmie alfa leczą bezsenność. Jest badanie, w którym zastosowano urządzenia łączące światło z dźwiękiem. U seniorów cierpiących na bezsenność i ból związany z chorobą zwyrodnieniową stawów sen i nastrój się poprawiły. Tyle że nie tylko w tej grupie, w której stosowano aktywną stymulację, ale również wśród osób, które otrzymywały zabieg pozorowany. Różnica między grupami nie była istotna statystycznie. Tak samo jest przy depresji. Nie mamy potwierdzonych dowodów na to, że taka terapia rzeczywiście pomaga.

Bezpieczeństwo

Urządzenie jest przedstawiane jako nieinwazyjna alternatywa dla leczenia farmakologicznego. Jedna wykorzystuje błyski o częstotliwości około 10 Hz. W tym zakresie mieści się część częstotliwości mogących wywoływać napady u osób z padaczką fotogenną.

Według Epilepsy Foundation migotanie w zakresie około 5–30 Hz może stanowić bodziec prowokujący napady u osób podatnych na ataki epilepsi fotogennej. Nie oznacza to, że Mnemosline wywoła napad u każdego użytkownika. Ryzyko zależy także od intensywności, kontrastu i innych parametrów. Sam sprzedawca nie zaleca stosowania produktu osobom ze zdiagnozowaną epilepsją.

Czy Mnemosline może jednak pomóc?

Korzystanie z urządzenia Mnemosline wymaga spędzenia kilku minut w skupieniu na jednym bodźcu. Można więc przypuszczać, że taka czynność mogłaby przynosić korzyści podobne do medytacji. To jednak jedynie hipoteza, której nie potwierdzono w badaniach naukowych.

Badania nad terapiami opartymi na uważności wskazują, że określone praktyki psychologiczne mogą pomagać w niektórych zaburzeniach nastroju.

Nie oznacza to jednak, że wpatrywanie się w migające światło lub samo siedzenie z zamkniętymi oczami przynosi podobne efekty.

Tymczasem dystrybutor Mnemosline przypisuje urządzeniu korzyści zdrowotne wykraczające poza aktualny stan wiedzy naukowej. Zapowiada poprawę jakości życia osób z poważnymi problemami zdrowotnymi, choć skuteczność takiej terapii nie została wystarczająco potwierdzona. Nawet jeśli korzystanie z urządzenia wywołuje efekt placebo, nie stanowi to dowodu na prawdziwość hasła reklamowego „Sekret Długowieczności Mózgu”.

Wątpliwości budzi również cena urządzenia – 2999 zł. To znaczny wydatek za gogle, których deklarowane korzyści zdrowotne nie znajdują wystarczającego potwierdzenia w badaniach naukowych.

Źródła

  1. Narodowy Instytut Zdrowia Publicznego PZH – PIB, Sytuacja zdrowotna ludności Polski i jej uwarunkowania – 2025, 2025.

  2. Narodowy Fundusz Zdrowia, NFZ o zdrowiu. Depresja, aktualizacja danych za lata 2013–2024, 16 grudnia 2025 r.

  3. Europejska Agencja Leków (EMA), PRAC Recommendations on Signals Adopted at the 13–16 May 2019 PRAC Meeting, 11 czerwca 2019 r.

  4. Medicines and Healthcare products Regulatory Agency (MHRA), Antidepressants: Use and Safety, 2014, aktualizacja z 15 października 2026 r.

  5. J. Williams, D. Ramaswamy, A. Oulhaj, „10 Hz Flicker Improves Recognition Memory in Older People”, „BMC Neuroscience”, 2006, t. 7, art. 21.

  6. F. Ferro Milone, A.T. Minelli, R. Cian, „Alpha Rhythms Response to 10 Hz Flicker Is Wavelength Dependent”, „Neuroscience & Medicine”, 2013.

  7. F. Ferro Milone, A. Bolner, G.P. Nordera, S.Z. Scalinci, „Pulsed Led’s Light at 650 nm Promote and at 470 nm Suppress Melatonin’s Secretion”, „Neuroscience & Medicine”.

  8. H.Y.J. Tang i współpracownicy, „Open-loop Audio-Visual Stimulation for Sleep Promotion in Older Adults with Comorbid Insomnia and Osteoarthritis Pain: Results of a Pilot Randomized Controlled Trial”, „Sleep Medicine”, 2021.

  9. S. Lorenzetto, „Lo sbadato crea gli occhiali che rinfrescano la memoria”, „il Giornale”, 1 lipca 2012 r.

  10. S. Ang i współpracownicy, „The Safety and Efficacy of Gamma Frequency Auditory and Visual Stimulation in the Treatment of Alzheimer’s Disease: A Systematic Review and Meta-analysis”, „Translational Psychiatry”, 2025.

  11. Mnemosline, oficjalna polska strona internetowa, materiały „Efekty”, „Historia Medyczno-Naukowa” oraz informacje o produkcie.

Nasi autorzy