Rosja nasila wojnę hybrydową w Europie. Nowy brytyjski raport wskazuje także Polskę

Rosyjskie operacje sabotażowe w Europie stają się coraz bardziej agresywne, a Moskwa jest gotowa podejmować większe ryzyko niż dotychczas. Tak wynika z raportu opublikowanego 4 listopada przez Bibliotekę brytyjskiej Izby Gmin.

Rosja nasila wojnę hybrydową w Europie. Nowy brytyjski raport wskazuje także Polskę
fot. Contributor/Getty Images, Unsplash, SprawdzamTo

Rosja podejmuje coraz większe ryzyko

43-stronicowe opracowanie „Russia's hybrid warfare campaign in Europe” przygotowała Claire Mills z Biblioteki Izby Gmin. Autorka zebrała oceny europejskich służb wywiadowczych, stanowiska NATO i Unii Europejskiej oraz informacje o najpoważniejszych incydentach z 2026 r.

Pierwsza strona raportu „Rosyjska kampania wojny hybrydowej w Europie”, opublikowanego 4 listopada 2026 r. przez Bibliotekę Izby Gmin brytyjskiego parlamentu. Autorką opracowania jest Claire Mills (źródło: House of Commons Library)
Pierwsza strona raportu „Rosyjska kampania wojny hybrydowej w Europie”, opublikowanego 4 listopada 2026 r. przez Bibliotekę Izby Gmin brytyjskiego parlamentu. Autorką opracowania jest Claire Mills (źródło: House of Commons Library)

Europejskie służby od dawna zwracają uwagę nie tylko na rosnącą liczbę rosyjskich operacji, ale też na zmianę sposobu działania. Obok cyberataków i dezinformacji coraz częściej pojawiają się też próby fizycznego oddziaływania – podpalenia, działania sabotujące i ataki na infrastrukturę krytyczną.

Pod koniec września generał Alexus Grynkewich, naczelny dowódca sił NATO w Europie, mówił przed komisją Parlamentu Europejskiego o „ilościowym i jakościowym wzroście” rosyjskiej aktywności hybrydowej. Ostrzegał jednocześnie przed coraz bardziej otwartymi działaniami sabotażowymi kierowanymi przez Rosję.

Sabotaż kierowany przez państwo staje się coraz bardziej zuchwały – gen. Alexus Grynkewich, naczelny dowódca sił NATO w Europie.

Naczelny Dowódca Sił Sojuszniczych NATO w Europie, generał Alexus G. Grynkewich na Warsaw Security Forum, 12 października 2026 r. (fot. Omar Marques/Getty Images)
Naczelny Dowódca Sił Sojuszniczych NATO w Europie, generał Alexus G. Grynkewich na Warsaw Security Forum, 12 października 2026 r. (fot. Omar Marques/Getty Images)

Podobnie sytuację ocenia duński wywiad wojskowy. W raporcie z 24 września wskazał na rosnącą gotowość Rosji do podejmowania większego ryzyka. Duńczycy ostrzegli m.in. przed przygotowaniami do sabotażu wymierzonego w przedsiębiorstwa zbrojeniowe na ich terytorium. Wśród przykładów wymieniali podpalenia czy też podkładanie ładunków wybuchowych.  

W raporcie pojawia się też jednostka 29155 rosyjskiego wywiadu wojskowego GRU, podejrzewana o udział w wielu operacjach sabotażowych w Europie. Rosyjskie służby korzystają przy tym z pomocy osób, które nie są zawodowymi agentami. Zlecają zadania przestępcom, prywatnym firmom, a nawet przypadkowo zwerbowanym ludziom. Nie każdy zwerbowany musi wiedzieć, dla kogo naprawdę pracuje.

Polska w brytyjskim raporcie

Polska niestety pojawia się w raporcie kilkukrotnie. Brytyjczycy wymieniają pożary zakładów w Lublinie i Skarżysku-Kamiennej, podpalenie stacji Starlink w Woli Krobowskiej, a także sprawę zakładów Flytronic w Gliwicach. W tym ostatnim przypadku chodziło o próbę znalezienia osoby, która za pieniądze podpaliłaby fabrykę.

Oficer Prasowy Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Grójcu mł. kpt. Michał Maroszek podczas konferencji prasowej w okolicy miejsca pożaru w Woli Krobowskiej (fot. PAP/Albert Zawada)
Oficer Prasowy Komendanta Powiatowego Państwowej Straży Pożarnej w Grójcu mł. kpt. Michał Maroszek podczas konferencji prasowej w okolicy miejsca pożaru w Woli Krobowskiej (fot. PAP/Albert Zawada)

Kiedy NATO może odpowiedzieć?

Czy podpalenie zakładu albo poważny cyberatak może uruchomić art. 5 NATO? Takiej możliwości Sojusz nie wyklucza. Na chwile obecną nie ma jednak ustalonej listy zdarzeń, po których państwa członkowskie musiałyby podjąć wspólną odpowiedź. Każdy przypadek wymaga osobnej oceny.

Były szef MI6 Alex Younger mówił w styczniu 2025 r., że państwa mogą prowadzić wrogie działania, nie rozpoczynając otwartej wojny, tak właśnie działa teraz Rosja. Wymieniał sabotaż, dezinformację, cyberataki i naciski gospodarcze. Brytyjska Biblioteka Izby Gmin przywołuje jego wypowiedź, wyjaśniając, czym jest wojna hybrydowa.

Wszystko, co pozostaje poniżej progu wojny… od dezinformacji po sabotaż, działania w cyberprzestrzeni czy przymus ekonomiczny – Sir Alex Younger, były szef MI6.

Andrew Milligan, były szef Secret Intelligence Service – znanej jako MI6 (fot. WPA Pool/Getty Images Alex Younger)
Andrew Milligan, były szef Secret Intelligence Service – znanej jako MI6 (fot. WPA Pool/Getty Images Alex Younger)

NATO dopuszcza możliwość zastosowania art. 5 również w przypadku ataków hybrydowych, w tym cyberataków. Decyzja zależy jednak od charakteru i skali zdarzenia.

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte 22 września wyjaśniał, dlaczego Sojusz nie zamierza określać dokładnego momentu, w którym działania hybrydowe mogą doprowadzić do uruchomienia art. 5.

Sekretarz generalny NATO Mark Rutte na konferencji prasowej (fot. Leon Neal/Getty Images)
Sekretarz generalny NATO Mark Rutte na konferencji prasowej (fot. Leon Neal/Getty Images)

Nie wszyscy eksperci uważają takie podejście za wystarczające, a co za tym idzie skuteczne. Litewski dyplomata Eitvydas Bajarūnas, cytowany w brytyjskim raporcie, ostrzegał, że brak wyraźnego stanowiska Sojuszu może zachęcać przeciwników do dalszych prowokacji.

Moskwa odrzuca oskarżenia o prowadzenie wojny hybrydowej przeciwko Europie. W Brukseli trwają jednak prace nad zasadami reagowania na tego rodzaju ataki. We wrześniu Ursula von der Leyen zaproponowała wprowadzenie specjalnego protokołu bezpieczeństwa. Miałby on ułatwić państwom UE uzgodnienie wspólnych działań, zanim dojdzie do otwartego konfliktu.

Źródła

  1. Biblioteka Izby Gmin (House of Commons Library)

  2. Parlament Europejski

  3. NATO

  4. Duńska Służba Wywiadu Wojskowego (FE)

  5. Brytyjski wywiad MI6

  6. Prokuratura Krajowa

  7. Agencja Bezpieczeństwa Wewnętrznego (ABW)

  8. Center for European Policy Analysis (CEPA)

  9. Komisja Europejska

Nasi autorzy