– Mam dla was wspaniałe wiadomości. Wygraliśmy bitwę – ogłosiła na nagraniu zamieszczonym na Facebooku Justyna Socha, prezeska stowarzyszenia przeciwników szczepień STOP NOP i liderka ruchu antyszczepionkowego.
Pod koniec października przekonywała, że jej środowisko odniosło sukces. Jak wskazała, chodzi o „walkę, aby ochronić dzieci” przed szczepionką przeciw HPV. – Nie będzie ona obowiązkowa od 1 stycznia 2027 r. – powiedziała Socha na nagraniu wyświetlonym ponad 260 tys. razy.
Wprowadzenie obowiązkowych szczepień właśnie w tym terminie zapowiadała wcześniej szefowa resortu zdrowia Jolanta Sobierańska-Grenda. Datę tę zapisano również w projekcie nowelizacji rozporządzenia ministra zdrowia w sprawie obowiązkowych szczepień.
Obecnie rozporządzenie wymienia 14 chorób i zakażeń objętych obowiązkiem szczepień. Ministerstwo chciało dodać punkt 15.: zakażenia ludzkim wirusem brodawczaka (HPV). Obowiązkowymi szczepieniami miały zostać objęte dziewczęta i chłopcy od ukończenia 9. do ukończenia 15. roku życia, począwszy od dzieci urodzonych w 2018 r.
„Ocenia się, że na świecie ok. 690 tys. (a w naszym kraju ponad 3 tys.) zachorowań na nowotwory jest związanych z zakażeniami HPV. Zdecydowanie największym problemem dla pacjentek i zdrowia publicznego w Rzeczypospolitej Polskiej jest rak szyjki macicy” – uzasadniało zmianę ministerstwo.
Chciało również zwiększyć odsetek zaszczepionych dzieci. Szczepienia przeciw HPV pozostają zalecane i są bezpłatne dla osób z określonych grup wiekowych. Z danych Ministerstwa Zdrowia wynika, że według stanu na 20 września 2026 r. zaszczepionych było 17,76 proc. osób objętych tym programem, a więc stosunkowo niewiele.
Dlaczego nie stały się obowiązkowe
Projekt nowelizacji rozporządzenia Ministra Zdrowia przewidywał wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciw HPV od 1 stycznia 2027 r. Minister dotąd jednak nie podpisał rozporządzenia, więc na razie nie ma podstaw prawnych do wprowadzenia tego obowiązku w zapowiadanym terminie.
Znalazło to odzwierciedlenie w Programie Szczepień Ochronnych na 2027 r., ogłoszonym 30 października przez Głównego Inspektora Sanitarnego. Szczepienia przeciw HPV nadal figurują w nim jako zalecane, obok m.in. szczepień przeciw grypie czy COVID-19.
To właśnie publikację kalendarza w takim kształcie Socha uznała za ,,wygraną bitwę".
– Zawiera listę obowiązkowych szczepionek. Nie ma wśród nich szczepionki na HPV, co oznacza, że nie będzie ona obowiązkowa od 1 stycznia 2027 r. – mówiła Socha. – Tym samym postulaty petycji, pod którą zebraliśmy 35 tys. podpisów, zostały spełnione przynajmniej w jednym punkcie – dodała.
Tylko czy rząd rzeczywiście ugiął się pod presją środowisk antyszczepionkowych?
Co stało się z projektem rozporządzenia
To kluczowa kwestia, bo wprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciw HPV wymaga zmiany rozporządzenia Ministra Zdrowia. Prace nad tą zmianą trwają od ponad roku. Projekt pojawił się w wykazie Rządowego Centrum Legislacji 20 października 2025 r. i został skierowany do uzgodnień międzyresortowych, konsultacji publicznych oraz opiniowania.
Propozycję poparły instytucje i organizacje medyczne. Instytut „Pomnik – Centrum Zdrowia Dziecka” uznał ją za ważny krok w profilaktyce nowotworów wywoływanych przez HPV. Polskie Towarzystwo Pediatryczne postulowało nawet wcześniejsze wprowadzenie obowiązku, a Ogólnopolska Federacja Onkologiczna określiła proponowane rozwiązanie jako „kluczowy i przełomowy krok w pierwotnej profilaktyce onkologicznej”.
Nie oznacza to jednak, że propozycja nie budziła zastrzeżeń. W ramach uzgodnień międzyresortowych zgłoszono uwagi dotyczące m.in. finansowania i organizacji nowych szczepień. Ostatnie stanowiska dotyczące projektu zamieszczono w wykazie RCL w grudniu 2025 r. Od tego czasu nie publikowano informacji o kolejnych etapach prac legislacyjnych.
Czego domagali się przeciwnicy szczepień?
W tym czasie trwała za to zbiórka podpisów pod internetową petycją „Nie dla obowiązku szczepień i szczepionki HPV”, adresowaną do prezydenta, premiera, ministra zdrowia i szefów partii politycznych. Licznik na stronie petycji pokazuje ponad 37 tys. podpisów.
Jej autorzy apelowali do rządzących o całkowite zniesienie obowiązkowych szczepień dzieci w Polsce, a także o rezygnację z wprowadzania nowych, w szczególności przeciw HPV i meningokokom. To właśnie niewprowadzenie obowiązkowych szczepień przeciw HPV Justyna Socha ogłosiła sukcesem swojego środowiska.
Twórcy petycji uzasadniali swoje żądania obawami o bezpieczeństwo szczepionek, troską o zdrowie dzieci oraz poszanowaniem prawa rodziców do świadomej decyzji.
„W imię odpowiedzialności za zdrowie dzieci oraz poszanowania podstawowych praw obywatelskich apelujemy o powstrzymanie się od działań zmierzających do wprowadzenia nowych obowiązków oraz zaprzestanie nękania polskich rodzin wysokimi grzywnami przymuszającymi do szczepień” – czytamy.
Co ciekawe, jeszcze w październiku Socha, wypowiadając się o petycji, mówiła, że rząd „wysłał nas na drzewo i nie widzi żadnego problemu opisywanego w tej petycji”. Zapowiadała więc przekazanie podpisów Kancelarii Prezydenta, aby ten „stanął po stronie dzieci i zablokował wiszące nad nimi widmo kolejnej przymusowej szczepionki”.
Prezydent co prawda może zawetować ustawę, ale nie ma analogicznego uprawnienia wobec rozporządzenia Ministra Zdrowia.
Gdy nie wiadomo, o co chodzi
„Dlaczego rozporządzenie nie zostało dotąd przyjęte? Czy jest to skutek działań środowisk przeciwnych szczepieniom oraz ich petycji?” – zapytaliśmy we wtorek Ministerstwo Zdrowia. Chcieliśmy także wiedzieć, czy resort zrezygnował z planów wprowadzenia obowiązkowych szczepień przeciw HPV. Do czasu przygotowania artykułu nie otrzymaliśmy odpowiedzi.
Część informacji można jednak znaleźć w październikowej odpowiedzi wiceministry zdrowia Katarzyny Kęckiej na interpelację posłanek Koalicji Obywatelskiej. Wynika z niej, że resort nadal analizuje uwagi zgłoszone do projektu przed rokiem i przygotowuje jego ostateczne brzmienie. Nie wyklucza też ponownego skierowania zmienionego projektu do uzgodnień.
„Na obecnym etapie nie jest możliwe wskazanie wiążącego terminu zakończenia prac” – poinformowała wiceministra. Resort nie zadeklarował więc rezygnacji z obowiązkowych szczepień przeciw HPV. Zaznaczył jednak, że ich wprowadzenie wymaga m.in. zapewnienia finansowania i dostaw szczepionek.
Tymczasem dokumenty z uzgodnień międzyresortowych pokazują, że istotne zastrzeżenia wzbudziły właśnie kwestie finansowe. Możliwość sfinansowania proponowanych zmian podało w wątpliwość Ministerstwo Finansów i Gospodarki.
„Podkreślenia wymaga, że projektowana regulacja generuje znaczne nowe skutki finansowe, zatem w kontekście potrzeb finansowych już identyfikowanych w NFZ zasadniczą wątpliwość budzi możliwość finansowania nowych projektowanych zmian” – napisała wiceministra finansów Hanna Majszczyk. Resort domagał się wyjaśnienia podziału kosztów między budżetem państwa a NFZ. Sam Fundusz również zgłaszał uwagi dotyczące finansowania i organizacji szczepień.
O jakie kwoty chodzi? Ministerstwo Zdrowia oszacowało roczny koszt projektowanych zmian na 231,5 mln zł, przyjmując ceny apteczne szczepionek. Kwota ta obejmuje nie tylko szczepienia przeciw HPV, lecz także inne proponowane zmiany, m.in. dotyczące meningokoków i krztuśca.
.5042037947778868704.jpg/jcr:content/Krzysztof%20Sobczak.jpg)
