Ukraina wśród liderów drogi do UE. Kto jest bliżej członkostwa?

Czterech kandydatów, różne tempo

Komisja Europejska opublikowała 4 listopada doroczny pakiet rozszerzeniowy, w którym oceniła postępy dziesięciu państw kandydujących i potencjalnych kandydatów do członkostwa w UE. Pakiet obejmuje komunikat dotyczący polityki rozszerzenia, raporty poświęcone poszczególnym krajom oraz orientacyjne harmonogramy dalszych działań dla czterech państw najbardziej zaawansowanych w negocjacjach.

W tej grupie znalazły się Czarnogóra, Albania, Mołdawia i Ukraina. Przedstawione dla nich terminy mają charakter orientacyjny, a ich realizacja będzie zależała przede wszystkim od tempa reform i spełnienia warunków członkostwa.

Najbliżej zakończenia negocjacji jest Czarnogóra, która tymczasowo zamknęła już 21 z 33 rozdziałów negocjacyjnych. Jeśli zgodzą się na to państwa członkowskie, pozostałe rozdziały mogą zostać zamknięte do końca 2026 roku. Komisja Europejska rozpoczęła już także prace nad traktatem akcesyjnym Czarnogóry. Wstępnie rozważanym terminem jego podpisania jest czerwiec 2027 roku.

Postępy odnotowała też Albania, która otworzyła wszystkie sześć klastrów negocjacyjnych. To duże obszary tematyczne, na które podzielono rozmowy o dostosowaniu kraju do unijnych zasad. Albania tymczasowo zamknęła już cztery rozdziały negocjacyjne. Jej celem jest zakończenie rozmów z UE w 2027 roku. Komisja uznaje ten termin za ambitny, ale możliwy do osiągnięcia, pod warunkiem utrzymania tempa reform.

Ukraina i Mołdawia mają jeszcze sporo do zrobienia. Oba państwa uzyskały status kandydatów do UE w czerwcu 2022 roku, a dwa lata później rozpoczęły negocjacje akcesyjne. Spośród sześciu klastrów negocjacyjnych oba kraje otworzyły dotąd po cztery. Komisja Europejska ocenia, że spełniły już warunki do otwarcia dwóch pozostałych. Potrzebna jest jednak jeszcze zgoda państw członkowskich UE.

Co z ukraińskimi reformami?

Komisja docenia, że Ukraina nie wstrzymała reform mimo trwającej rosyjskiej agresji. Kijów nadal dostosowuje swoje prawo do unijnych przepisów, a instytucje odpowiedzialne za walkę z korupcją kontynuują działalność. W ocenie Komisji zachowały one zasadniczą niezależność i skuteczność.

To jednak nie oznacza, że Ukraina może zwolnić tempo. Przed nią wciąż ważne zmiany, przede wszystkim w sądownictwie, administracji publicznej i obszarze ochrony praw mniejszości narodowych. Od postępów w tych dziedzinach zależy dalszy przebieg negocjacji i możliwość zamykania kolejnych rozdziałów.

Bruksela powołała również specjalny zespół, który ma pomagać ukraińskim władzom we wdrażaniu reform. Komisja wyznaczyła też pierwszą połowę 2027 roku jako termin spełnienia najważniejszych wymagań dotyczących praworządności.

Przewodnicząca Komisji Europejskiej Ursula von der Leyen, przedstawiając pakiet rozszerzeniowy 4 listopada, podkreśliła:

Mołdawia może zakończyć negocjacje przed Ukrainą

W 2027 roku Mołdawia może tymczasowo zamknąć 25 rozdziałów negocjacyjnych, a Ukraina – tylko siedem. Tak wynika z harmonogramów Komisji Europejskiej, na które powołują się „Financial Times” i serwis 2EU. To na razie plany, a nie przesądzone terminy. Każdy rozdział można zamknąć dopiero po przeprowadzeniu wymaganych reform i uzyskaniu zgody państw członkowskich.

Mołdawia zrobiła większe postępy w reformach dotyczących praworządności i dostosowywaniu prawa do unijnych przepisów. Chce zakończyć negocjacje na początku 2028 roku, podczas gdy Ukraina wyznaczyła sobie ten cel na koniec tego samego roku. Komisja uznaje oba terminy za ambitne, ale możliwe do osiągnięcia. W przypadku Ukrainy podkreśla jednak, że Kijów musi wyraźnie przyspieszyć reformy.

Czy Ukraina i Mołdawia wejdą do UE razem?

Ukraina i Mołdawia mogą ostatecznie pójść do UE osobnymi drogami. „The Parliament Magazine” informował 3 listopada, że w Brukseli rozważane jest rozdzielenie obu procesów akcesyjnych. Według cytowanego przez serwis przedstawiciela Komisji Europejskiej po otwarciu wszystkich klastrów negocjacje obu państw mogą potoczyć się niezależnie od siebie.

Na razie nie zapadła jednak żadna decyzja. O tym, jak dalej będą przebiegać negocjacje, zdecydują państwa członkowskie UE. Prezydent Ukrainy Wołodymyr Zełenski sprzeciwiał się dotąd rozdzieleniu obu ścieżek.

Co z pozostałymi kandydatami?

Wśród pozostałych państw ubiegających się o członkostwo w UE postępy są nierówne. Macedonia Północna musi jeszcze przeprowadzić zmiany w konstytucji, Serbia nie odnotowała znaczącego postępu w negocjacjach, a w Bośni i Hercegowinie oraz Kosowie proces reform napotyka trudności. Negocjacje z Turcją pozostają w impasie od 2018 roku, natomiast proces akcesyjny Gruzji jest – jak ocenia Komisja – de facto wstrzymany.