Wynik głosowania w dużej mierze odzwierciedla sprzeciw społeczeństwa USA wobec wojny z Iranem. Prezydent Donald Trump przyznał to w wywiadzie dla „Wall Street Journal”: – Iran się przyczynił – powiedział. Jednocześnie powtórzył, że nie żałuje interwencji i dziś podjąłby taką samą decyzję.
Jak długo jeszcze potrwa wojna z Iranem
Trump będzie zapewne dążył do rozwiązania, które pozwoli mu wyjść z twarzą z konfliktu. W przeciwnym razie Iran zdefiniuje jego spuściznę, podobnie jak tzw. wojna z terrorem określiła erę George'a W. Busha. Przy twardej postawie negocjacyjnej Teheranu może to oznaczać kurs Białego Domu na bardziej zdecydowane – w zamierzeniu Trumpa – rozstrzygające działania militarne.
W systemie amerykańskim prezydent jest zwierzchnikiem sił zbrojnych i ich faktycznym dowódcą. Demokraci mogą utrudnić dalszą eskalację, ale nie mają narzędzi, aby zabronić prezydentowi prowadzić wojnę lub zmusić go do jej zakończenia.
Trump ma jednak prawo weta. Jeśli nie podpisze budżetu, doprowadzi do tzw. shut downu, czyli wstrzymania przelewów pieniędzy na funkcjonowanie rządowych instytucji. W tym kluczowych dla Demokratów – m.in. służby zdrowia, ochrony środowiska, zasiłki. Shut down może trwać nawet kilka tygodni, ale zawsze się kończy i pieniądze znów płyną. Na wojnę również.
Partia Demokratyczna zapewne skorzysta z możliwości prowadzenia dochodzeń przez komisje Senatu i Izby do spraw sił zbrojnych i polityki zagranicznej. Prześwietlenie działań dyplomatycznych, politycznych i wojskowych pozwala Demokratom osłabić nie tylko pozycję Trumpa i sekretarza wojny Pete'a Hegsetha (typowanego przez ekspertów do dymisji), ale całą Partię Republikańską przed wyborami prezydenckimi w 2028 roku. Nie daje jednak możliwości szybkiego zakończenia konfliktu z Iranem.
Superwiększość dla Ukrainy?
Demokratom zależy na tym, by odblokować pomoc finansową dla Ukrainy broniącej się przed Rosją. Pakiet pomocy dla Ukrainy przygotowany za rządów Joe Bidena opiewał na 16 miliardów dolarów. Trump, gdy doszedł do władzy, zamroził te pieniądze.
Żeby je uruchomić, Demokraci muszą przeprowadzić nową ustawę przez obie izby – to tylko kwestia czasu. Ich liderzy w wypowiedziach powyborczych zapowiedzieli, że partia zajmie się tym na pierwszych posiedzeniach w styczniu. Później ustawa trafi do Białego Domu. Z niemal stuprocentową pewnością można założyć, że Trump ją zawetuje.
Jeśli Demokraci obsadzą 56 foteli w Senacie (gdy powstaje ten tekst, nadal liczone są głosy w Missisipi i na Alasce; kandydaci demokratów nieznacznie prowadzą), do większości dwóch trzecich potrzebnych, aby obalić weto, zabraknie 11 głosów. W niedalekiej przeszłości nawet 18 republikańskich senatorów głosowało „za Ukrainą”. Trzeba jednak pamiętać o tym, że niektórzy z nich – jak weteran Mitch McConell – odchodzą na emeryturę, bądź przegrali wybory. Tym niemniej proukraińska senacka superwiększość – supermajority, jak określa się to w Stanach – jest możliwa.
W liczącej 435 osób Izbie Reprezentantów do superwiększości Partii Demokratycznej brakuje 30 głosów. Zadanie pozyskania tylu republikanów nie jest niewykonalne. Historycznie rzecz ujmując, ponadpartyjna koalicja najczęściej formuje się w Kongresie właśnie w sprawach polityki zagranicznej.
Przepchnięcie przez Kongres nowej pomocy dla Ukrainy nie rozwiąże jednak jednego z najpilniejszych problemów Kijowa, jakim jest deficyt pocisków przechwytujących do systemu Patriot. Są one kluczowym elementem obrony infrastruktury przed rosyjskimi atakami, które wedle prognoz Moskwa ma zamiar zintensyfikować tej zimy. Przyspieszenie dostaw tego sprzętu może zarządzić jedynie administracja Trumpa.
Długi marsz socjalistów
Od 2016 roku, kiedy w prawyborach Partii Demokratycznej na Berniego Sandersa zagłosowało ponad 13 milionów ludzi, powoli rosną wpływy lewicy w Stanach. Sanders reprezentuje skrzydło Demokratów skupione wokół organizacji o nazwie Socjaldemokraci Ameryki (Democratic Socialists of America, DSA). Jej celem jest upodobnienie USA do najwyżej rozwiniętych państw Europy Zachodniej.
Oznacza to rozbudowę systemu opieki zdrowotnej i społecznej, podniesienie podatków dla najbogatszych oraz przykręcenie regulacyjnej śruby korporacjom. W tegorocznych wyborach kandydaci wspierani przez DSA startowali – na poziomie lokalnym i federalnym – w niemal 300 wyścigach. To rekord.
Centrowy establishment Demokratów obawiał się, że może to pogorszyć wynik partii. Republikanie w atakach na socjalistów (nazywanych przez nich „komunistami”) upatrywali swojej szansy na uniknięcie wyborczych porażek.
Socjaliści wygrali około połowę głosowań, w których mieli kandydatów.
Szanse na realizację lewicowych postulatów
Progresywny projekt ustawy zakłada podniesienie płacy minimalnej z obecnych 7,25 dolara za godzinę (kwota niezmieniona od 2009 roku) do 25 dolarów za godzinę. Kompromis ponadpartyjny musiałby zakładać łagodniejszą, rozłożoną na wiele lat podwyżkę powiązaną z ulgami podatkowymi dla małych przedsiębiorstw.
Ze względów wizerunkowych Trumpowi trudno byłoby odrzucić takie porozumienie. Zbudował bowiem swoją bazę wyborczą między innymi w oparciu o klasę pracującą. Jego podpis pod podwyżką do około 12-15 dolarów za godzinę jest realny. Dla DSA byłby to sukces raczej symboliczny. Na realnym rynku pracy ponad 30 stanów podniosło już płacę minimalną powyżej federalnego progu.
Układ z Trumpem nie jest jednak wykluczony, jeśli Demokraci zgodzą się na ustępstwa w innych ustawach gospodarczych. Może to oznaczać pragmatyczne przehandlowanie kwestii podatkowych czy regulacyjnych na rzecz rozszerzenia pomocy socjalnej.
Ze względu na arytmetykę kongresową poza zasięgiem lewicy pozostaje wprowadzenie darmowej, publicznej służby zdrowia, federalna kontrola wysokości czynszów mieszkaniowych czy dodatkowe opodatkowanie miliarderów.
Sztuczna Inteligencja, prąd i woda
Zmiana nie wymagająca ponadpartyjnych porozumień ani podpisów Trumpa zajdzie w dziedzinie najnowocześniejszej i najbardziej kontrowersyjnej technologii. W ostatniej dekadzie Republikanie niepodzielnie rządzący Teksasem sprowadzili tam najpotężniejsze firmy branż IT i AI. Teksas stał się nową Doliną krzemową, m.in. dzięki niskim podatkom i deregulacji.
Najważniejszym budowniczym technologicznej potęgi Teksasu jest Elon Musk.
Przeniósł tu główne siedziby Tesli, SpaceX, X (dawnego Twittera). Postawił fabryki samochodów elektrycznych, zakład produkcji rakiet i kosmodrom. Rozpędził projekt Terafab obejmujący m.in. produkcję chipów dla sztucznej inteligencji. Musk mieszka niedaleko stolicy stanu Austin i, według ustaleń śledztw dziennikarskich, wykupił w okolicy co najmniej 2400 hektarów ziemi.
W minionej kampanii przelał kilkaset milionów dolarów do sztabów teksańskich Republikanów. Przegrana jego faworytów uderza w operacje jego spółek. Gina Hinojosa szła do wyborów z obietnicą moratorium na budowę nowych centrów danych. Dla xAI, które planowało rozbudowę infrastruktury obliczeniowej, oznacza to zablokowanie pozwoleń środowiskowych i przyłączy energetycznych.
Hinojosa przeprowadzi też rewizję ulg podatkowych i grantów przyznanych Muskowi przez poprzednie władze. Ruszą stanowe śledztwa w sprawie nietransparentnego wsparcia dla jego firm. Demokratyczna większość w stanowej legislaturze zapowiada zaostrzenie kontroli bezpieczeństwa pracy w fabrykach Muska w Austin.
Dla wszystkich gigantów – takich jak Amazon, Microsoft, Google, Meta – Teksas był do tej pory ziemią obiecaną ze względu na tani prąd i korzystne regulacje budowlane oraz dotyczące gospodarki wodnej. Fundamentem wyścigu technologicznego w dziedzinie AI są centra danych. Uczenie maszynowe opiera się na analizie gigantycznych zbiorów informacji. Serwery obsługujące AI zużywają wielokrotnie więcej prądu niż standardowa infrastruktura i generują ogrom ciepła, co wymusza stosowanie zaawansowanych systemów zasilania i chłodzenia. Demokraci zapowiadają zmiany w działaniach teksańskiego operatora sieci energetycznej ERCOT.
Na poziomie federalnym można spodziewać się przegłosowania przygotowanej już ponadpartyjnej ustawy o bezpieczeństwie cybernetycznym. Projekt zakłada między innymi weryfikację modeli AI przez Narodową Agencję Bezpieczeństwa (NSA) przed wprowadzeniem ich na rynek. Część liderów branży sztucznej inteligencji, przy wsparciu Trumpa, sprzeciwiała się podobnym pomysłom. Uważają, że wgląd rządu w badania spowolni je i da przewagę konkurentom z Chin. Jednak ponadpartyjny kompromis w tej sprawie wydaje się wystarczająco silny, aby przeforsować nowe regulacje.
Nieuchronność zmian widać w powyborczej przecenie spółek na Wall Street. Najbardziej – o 17 proc. w chwili, gdy pisałem ten tekst – potaniały akcje firm produkujących przełączniki sieciowe i rutery o wysokiej przepustowości obsługujące centra danych.
Emancypacja i demokracja
Nie sprawdziły się obawy, że Biały Dom sterroryzuje proces wyborczy, wysyłając pod lokale oddziały służb imigracyjnych ICE lub nie uzna wyników. W całym kraju głosowanie przebiegło bez przemocy i zakłóceń. Trump pogratulował zwycięzcom.
Lista wyników świadcząca o zmianach kulturowych jest o wiele dłuższa.
Wybory pokazały, że Stany Zjednoczone są dynamicznie emancypującym się społeczeństwem. Ich instytucje demokratyczne pozostają stabilne.
.5042037947778868704.jpg/jcr:content/Krzysztof%20Sobczak.jpg)
