Michał czy Mychajło? Jak z polskiego zamachowca robiono ukraińskiego najemnika

„Michał Oksiński być może służył w legionie zagranicznych ochotników w Ukrainie. Ma naszywkę (coś w rodzaju diabła z AR-15 i włócznią), a na hełmie emblemat SS używany przez ukraińskie jednostki” – napisał po francusku na X Charles Henry Delapomme, który przedstawia się jako weteran francuskich sił specjalnych.

„Na hełmie terrorysty widniał nazistowski symbol »Totenkopf« (trupia czaszka), używany przez ukraińskich żołnierzy” – przekonywał w kolejnym wpisie. W innym opublikował grafikę rzekomo przedstawiającą zamachowca z bronią i ukraińską flagą na mundurze, twierdząc, że przed atakiem „otwarcie afiszował się jako zwolennik ukraińskiego nazizmu”.

To jeden z przykładów rozpowszechniania za granicą teorii o związkach Michała Oksińskiego z ukraińskim wojskiem.

W sobotę 7 listopada Oksiński otworzył ogień do ludzi na krakowskim Rynku Głównym, zabijając sześć osób i raniąc kilkanaście innych. Po wymianie ognia z policją został zatrzymany, a 9 listopada zmarł w wyniku ran postrzałowych. W mieszkaniu jego rodziny w Ostrowcu Świętokrzyskim znaleziono ciała jego rodziców i siostry. Według prokuratury Oksiński zabił ich przed wyjazdem do Krakowa.

Po zamachu w mediach społecznościowych zaczęły krążyć nagrania i zdjęcia z miejsca zdarzenia. Na części fotografii widoczne były naszywki i emblematy na stroju sprawcy. Symbole te stały się pretekstem do spekulacji na temat jego udziału w wojnie w Ukrainie. Rozpowszechniały je konta publikujące w różnych językach, w tym profile posługujące się rosyjską symboliką.

„Terrorysta, który strzelał w Krakowie, był w rzeczywistości ukraińskim pedałem popierającym pułk »Azow«” – twierdził użytkownik X o pseudonimie Aleksey The Great, którego zdjęcie profilowe przedstawia postać w mundurze z rosyjską flagą i symbolem Grupy Wagnera. Z kolei tureckojęzyczne konto Pepezade, publikujące tłumaczenia informacji z rosyjskich mediów, sugerowało, że zamachowiec cierpiał na zespół stresu pourazowego, którego miał nabawić się podczas walk w Ukrainie.

Czy informacje o Michale Oksińskim pozwalają wyciągnąć takie wnioski?

Na niewyraźnym zdjęciu leżącego na ziemi zamachowca można dostrzec naszywkę na ramieniu przypominającą polską flagę oraz biały emblemat na hełmie. Ten drugi jest jednak zbyt niewyraźny, aby dało się go zidentyfikować. Kadr pochodzi z fotografii przedstawiającej pierwsze osoby udzielające pomocy policjantom postrzelonym przez zamachowca. Nie znaleźliśmy śladów wskazujących na to, że zdjęcie zostało zmodyfikowane.

#Kraków Nowe ujęcie na terrorystę https://t.co/n6T9TfGn2p

— FinnishAwkward (@FinnishAwkward) November 7, 2026

Wpis z tym kadrem uzyskał 3,9 mln wyświetleń. „On ma tam Totenkopfa?”, „No i czaszka na hełmie wszystko tłumaczy” – komentowali go użytkownicy X. Inni publikowali grafiki przedstawiające Totenkopf, czyli trupią czaszkę w wersji wykorzystywanej przez SS.

Symbol ten jest współcześnie stosowany przez środowiska neonazistowskie. Zdarzały się przypadki używania go przez ukraińskich żołnierzy. Rosyjskie media, które od lat starają się przedstawiać Ukrainę jako państwo nazistowskie, sięgają po różne zdjęcia ukraińskich żołnierzy noszących naszywki z motywem czaszki.

„Chwila… Czy to… Czy na jego hełmie jest ta nazistowska trupia czaszka (Totenkopf), używana przez ukraińskie formacje wojskowe?” – pytał na X autor konta Russian Market.

Tymczasem na żadnym z przeanalizowanych przez nas zdjęć z Krakowa nie udało nam znaleźć symbolu Totenkopf na hełmie zamachowca.

Fotografia leżącego na ziemi mężczyzny krąży w sieci w kilku wersjach różniących się detalami. Niektóre z nich mogły zostać wyostrzone za pomocą sztucznej inteligencji. Taki zabieg nie gwarantuje jednak, że uwidocznione elementy odpowiadają rzeczywistości – AI może wygenerować szczegóły, których nie było na oryginalnym zdjęciu. Na jednej z kopii widać np. wyraźny symbol polskiego orła na hełmie. Analiza tej grafiki wykazała jednak wykorzystanie technologii OpenAI do jej wygenerowania lub edycji.

Znacznie wyraźniejszą naszywkę widać na zdjęciu przedstawiającym zabezpieczone wyposażenie Michała O., w tym jego broń i amunicję. Na kamizelce taktycznej widnieje znak przedstawiający biały szkielet przebijający włócznią krwawiące serce. To motyw z rzekomej bandery Czarnobrodego, XVIII-wiecznego pirata Edwarda Teacha.

Ta naszywka również stała się podstawą teorii łączących zamachowca z wojną w Ukrainie, bo w internecie dostępne są zdjęcia noszących ją ukraińskich żołnierzy.

„Zamachowiec z Krakowa miał przy sobie odznakę amerykańskiej prywatnej firmy najemniczej Forward Observations Group (FOG). Najemnicy tej firmy działają w Ukrainie po stronie Kijowa” – napisał po niemiecku Debaser publikujący na swoim profilu treści powielające narracje Kremla o wojnie w Ukrainie.

Forward Observations Group (FOG) to amerykańska marka związana z wyposażeniem taktycznym, założona przez byłych wojskowych. FOG angażowała się we wspieranie ukraińskich żołnierzy, a osoby z nią związane pojawiały się w Ukrainie. Nie ma jednak dowodów na to, że FOG działa jako prywatna firma wojskowa lub rekrutuje najemników do udziału w walkach, choć tak przedstawia ją rosyjska propaganda.

Sam symbol widoczny na kamizelce Michała Oksińskiego to popularna naszywka taktyczna (tzw. morale patch). Motyw przypisywany Czarnobrodemu był wykorzystywany m.in. przez amerykańskich Navy SEAL, a z czasem rozpowszechnił się również wśród innych formacji i miłośników militariów. „Finalnie skończyła jako dość popularny morale patch nabywany przez cywili” – wyjaśniał na X analityk wojskowy Jarosław Wolski. „Jej obecność na kamizelce zamachowca ma dokładnie zerowe znaczenie i wysnuwanie jakichkolwiek wniosków na jej podstawie jest nieuzasadnione” – dodał.

„3 listopada. Cztery dni przed masakrą. Młody facet z Ostrowca w pełnym taktycznym stroju, z maską z czaszką, w kamizelce i z karabinkiem w ręku, robi sobie zdjęcie w domu. Na ścianie wisi polskie godło. Podpis: »dzięki, tato, za broń«” – tak brzmiała historia rozpowszechniana od niedzieli m.in. na Facebooku.

Dowodem na jej prawdziwość miał być dołączony do wpisów zrzut ekranu z Telegrama z fotografią rzekomo przedstawiającą Oksińskiego i zamieszczoną przez niego 3 listopada.

Widać na niej zamaskowaną postać w wojskowym stroju z bronią podobną do karabinu zamachowca, a także z widoczną ukraińską flagą na piersi. „Polski strzelec Michał Oksiński udostępnił 3 listopada swoje zdjęcie w ubraniu w stylu militarnym, na którym cztery dni przed atakiem wyraził poparcie dla Ukrainy” – przekonywało na X konto BritMatters.

Znaleźliśmy na Telegramie konto widoczne na zrzutach ekranu. Na profilu widnieje ukraińska flaga, a jego nazwa to „michaloksinski”. Nie ma jednak dowodów na to, że należało do Michała Oksińskiego. Nazwa konta mogła zostać nadana dopiero po zamachu. Wiadomo natomiast, że już 8 listopada rano edytowano osiem opublikowanych na nim wpisów.

Jeden z nich zawiera dziś zdjęcie zamaskowanej osoby z bronią i ukraińską flagą na piersi. Choć jest datowany na 3 listopada, edytowano go 8 listopada. Fotografia mogła więc zostać do niego dodana już po zamachu i zatrzymaniu Michała Oksińskiego. Nie jesteśmy jednak w stanie potwierdzić, kiedy dokładnie się tam pojawiła.

Wątpliwości budzi również autentyczność zdjęcia. Analiza za pomocą narzędzia SynthID Detector do identyfikacji treści AI wskazała, że zostało ono utworzone lub edytowane przy użyciu modelu OpenAI. Na fotografii można dostrzec błędy typowe dla sztucznej inteligencji, np. nienaturalnie urywający się dywan.

Nie ma zatem wiarygodnych dowodów, że fotografia przedstawia Michała O. ani że została przez niego opublikowana przed zamachem w Krakowie.

Na podstawie teorii łączącej Michała Oksińskiego z Ukrainą zaczęły powstawać kolejne historie zawierające nowe, niepotwierdzone informacje.

I tak Michał Oksiński stał się na przykład Mikhailem Oksinskym – „najemnikiem, który walczył w Ukrainie i postradał zmysły”, jak twierdziło konto Real News na X.

„To jednak Ukrainiec, który dostał polskie obywatelstwo?” – pytała z kolei na X prezeska Fundacji Estera Miriam Shaded. Udostępniła wpis innego użytkownika, według którego „Mychaiło Ołeksinsky zamordował człowieka kilka lat temu na Ukrainie, po czym rodzina uciekła do Polski, dostała polskie obywatelstwo i zmienili zgodnie z polskim prawem swoje dane personalne”. Jej wpis uzyskał 410 tys. wyświetleń.

Żadna z tych historii nie znajduje potwierdzenia w dostępnych informacjach o Oksińskim. Policja podała, że był obywatelem Polski. Szef MON zaprzeczył, by Polak miał coś wspólnego z wojskiem. Oksiński należał za to do klubu strzeleckiego i posiadał pozwolenie na broń do celów sportowych.

Z informacji medialnych wynika również, że jego rodzina wywodziła się z gminy Waśniów w powiecie ostrowieckim. Kilkanaście lat temu przeniosła się do Ostrowca Świętokrzyskiego, gdzie 24-latek zdobywał zawód tokarza w Centrum Kształcenia Zawodowego i Ustawicznego.

Nie znaleźliśmy żadnych wiarygodnych dowodów na to, że Michał Oksiński walczył w Ukrainie ani że był Ukraińcem, który po uzyskaniu polskiego obywatelstwa zmienił nazwisko.

Ośrodek Analizy Dezinformacji NASK zaliczył tego typu twierdzenia do głównych narracji dezinformacyjnych związanych z zamachem w Krakowie. Jak wskazał, początkowo w internecie pojawiały się fałszywe informacje, jakoby zamachowiec był Ukraińcem lub za atakiem stała Ukraina. Po potwierdzeniu narodowości zamachowca zaczęto przedstawiać go jako najemnika walczącego dla ukraińskiej armii.