Ktoś podszywa się pod MEN. Proponuje szkołom wycieczki do „Muzeum Bandery”

Fałszywe maile zatytułowane „Organizacja wycieczki na Ukrainę” pojawiły się w skrzynkach niektórych polskich szkół pod koniec kwietnia. Według Ministerstwa Edukacji Narodowej rozesłano je do „wielu szkół”, chociaż resort nie odpowiedział na nasze pytania o skalę tej kampanii. Nadawca wiadomości przedstawiał się jako Łukasz Trawiński, zastępca dyrektora jednego z departamentów MEN. Maile przyszły jednak nie z rządowej domeny men.gov.pl, a z domeny gmail.com, a dokładniej z adresu men.dk.trawinski83@gmail.com.

„Ministerstwo Edukacji Narodowej zna sprawę rozsyłania wiadomości rzekomo pochodzącej z MEN z fałszywego adresu men.dk.trawinski83@gmail.com” – przekazała nam Ewelina Gorczyca, rzeczniczka prasowa MEN. „Niezwłocznie po uzyskaniu informacji o takich wiadomościach MEN przekazało je właściwym służbom. Ponadto wysłało do wszystkich szkół komunikat, że e-maile wysyłane z takiego adresu i o takiej treści są fałszywe” – dodała.

W wiadomościach osoba podszywająca się pod zastępcę dyrektora Departamentu Komunikacji MEN Łukasza Trawińskiego prosiła szkoły o ustosunkowanie się do przedstawionej propozycji rzekomo rekomendowanej wycieczki do Ukrainy.

„Do wiadomości załączyła spreparowany i nieprawdziwy list ambasadora Ukrainy do Minister Edukacji” – informuje Gorczyca. Rzekomy ambasador oferował szkołom wycieczki edukacyjne planowane w wakacje 2026 r. Celem tych wycieczek miało być zapoznanie polskich uczniów m.in. z działalnością bohaterów Ukrainy.

W dołączonym programie czterodniowych wyjazdów znalazło się m.in. zwiedzanie Lwowa oraz Iwano-Frankowska, a także wizyty w Wojskowo-Patriotycznej Szkole „Banderowiec” we Lwowie i Historyczno-Memorialnym Muzeum Stepana Bandery w Starym Uhryniowie.

Oba te miejsca rzeczywiście istnieją, chociaż Szkoła „Banderowiec” to nie tyle szkoła co inicjatywa edukacyjno-wojskowa prowadzona w duchu nacjonalistycznym i skierowana do młodzieży. Na swoich profilach na Instagramie i Facebooku zamieszcza m.in. zdjęcia z kursów strzelniczych na poligonie pod Lwowem.

Z kolei Historyczno-Memorialne Muzeum Stepana Bandery to autentyczne muzeum znajdujące się we wsi Stary Uhrynów (obwód iwanofrankiwski), miejscu urodzenia Stepana Bandery. Był on jednym z przywódców ukraińskich nacjonalistów. Formacje związane z ruchem banderowskim odpowiadają za masowe zbrodnie na ludności polskiej podczas II wojny światowej, w tym rzeź wołyńską. Kwestia oceny Bandery i ukraińskich nacjonalistów pozostaje jednym z najbardziej drażliwych punktów w relacjach polsko-ukraińskich. 

Rzekomy dyrektor z MEN oczekiwał odpowiedzi od zainteresowanych szkół. „[List] od razu wydał mi się prowokacją - wycieczka śladami Stepana Bandery…” – napisał na Facebooku o. Adam Langhammer, dyrektor Szkoły Podstawowej Zakonu Pijarów im. o. Onufrego Kopczyńskiego w Warszawie. Był jedną z osób, które poinformowały o mailu MEN i zamieścił na Facebooku screeny wiadomości i załączników do niej. 

Zdaniem o. Langhammera za wiadomościami stała chęć „podkręcenia antyukraińskich emocji”. 

Screeny bardzo podobnych wiadomości do szkół – również wysłanych przez „Łukasza Trawińskiego”, chociaż o nieco zmienionej treści – po majówce rozeszły się w serwisie X. Udostępnił je profil coolfonpl, pisząc: „Ministerstwo Edukacji Narodowej proponuje polskim dzieciom szkolną wycieczkę do Lwowa szlakami Bandery. W programie: – 3 dni w kraju ogarniętym wojną – zwiedzanie Muzeum Bandery – wizyta w szkole „Banderowiec”.

Post z 5 maja został wyświetlony ponad 50 tys. razy, zebrał tysiąc polubień, a dodatkowo udostępniono go z 744 kolejnych profili, zarzucających MEN m.in. „gloryfikację ludobójcy i kata Polaków” albo wysyłanie dzieci do kraju objętego wojną.

Gdy część użytkowników X zauważyła, że wiadomość nie pochodzi z domeny MEN, a sam resort zaprzeczył rozsyłaniu takich wiadomości, coolfonpl stwierdził, że „dał się nabrać”. Mimo to nie usunął posta, która nadal jest udostępniany przez nowe konta w X.

Konto to jest oznaczone na X jako „satyryczne”. Według ekspertów z Ośrodka Analizy Dezinformacji NASK jest ono znane z wieloletniej działalności dezinformacyjnej i często powołuje się na niewiarygodne źródła informacji. „Najczęściej publikuje przekazy antyukraińskie oraz prorosyjskie. Ze względu na popularność konta (78 tys. obserwujących) oraz kontrowersyjność przekazu publikowane na nim treści są często udostępniane i rozpowszechniane przez inne profile o dezinformacyjnym charakterze” – przekazali nam eksperci z NASK.

Na fałszywe wiadomości MEN zareagowało komunikatem rozesłanym do szkół pod koniec kwietnia. „Jeśli któraś ze szkół otrzymała taką wiadomość, prosimy o jej zignorowanie. Przedstawione w niej informacje są nie tylko fałszywe i przesłane z adresu imitującego adres MEN (choć wysłanego nie z domeny «men.gov.pl»  tylko «gmail.com» ), ale również mają na celu dezinformację i wywołanie negatywnych emocji i zamieszania wśród nas – Polaków” – napisał Kacper Lawera, dyrektor Departamentu Komunikacji MEN.

„Przy tej okazji przypominam, że wiadomości z MEN pochodzą tylko i wyłącznie z adresów w rządowej domenie «@men.gov.pl» , a wszystkie inne wiadomości są podszywaniem się pod korespondencję Ministerstwa Edukacji Narodowej” – dodał.