Cyberatak sparaliżował lotnictwo USA? Co naprawdę wiadomo o awarii, która zatrzymała tysiące samolotów

Cztery godziny bez startów

Problemy rozpoczęły się w piątek o godzinie 15:36 czasu wschodniego USA. Zakłócenia objęły systemy łączności i radarowe wykorzystywane przez amerykańskich kontrolerów ruchu lotniczego. FAA zdecydowała o wprowadzeniu ogólnokrajowego zakazu startów, nazywanego ground stop.  

Nie oznaczało to, że samoloty znajdujące się już w powietrzu straciły kontakt z ziemią. Markwayne Mullin, sekretarz bezpieczeństwa krajowego, wyjaśnił, że kontrolerzy nadal mogli komunikować się z pilotami, choć z ograniczeniami. Maszyny będące w powietrzu sprowadzano na lotniska, a część kierowano do innych portów.

Zakaz zniesiono o 20:15, po ponad czterech godzinach. Skutki były jednak znacznie dłuższe. Według Reutersa, powołującego się na dane Flightradar24, w piątek odwołano ponad 4700 lotów, a około 10 tys. miało opóźnienia. Na sobotę zapowiedziano już kolejne 700 odwołań. Tak długiego ogólnokrajowego zatrzymania startów nie było w USA od zamachów z 11 września 2001 roku. Podobną decyzję FAA podjęła w styczniu 2023 roku, ale wtedy ograniczenia trwały około 90 minut. 

Czy to był cyberatak?

O możliwy cyberatak pytali dziennikarze już w pierwszych godzinach po zatrzymaniu lotów. Amerykański portal SecurityWeek poświęcił temu osobny fragment swojej relacji z 13 listopada. Redakcja zaznaczyła jednak, że nie ma informacji pozwalających powiązać awarię z działaniami hakerów. Pytanie o cyberatak padło również podczas konferencji Marka Mullina przed Białym Domem. Sekretarz bezpieczeństwa krajowego przyznał, że służby nie mogą jeszcze definitywnie wykluczyć takiego scenariusza.

Sekretarz wyjaśnił, że do badania przyczyn awarii skierowano między innymi specjalistów z CISA, amerykańskiej agencji odpowiedzialnej za cyberbezpieczeństwo. Na razie śledczy nie znaleźli dowodów na cyberatak. Mullin zastrzegł jednak, że dochodzenie trwa i żadnej z możliwych przyczyn jeszcze nie odrzucono.

O awarię zapytano również Donalda Trumpa. Jak relacjonował Peter Doocy z Fox News, prezydent nie sądzi, by był to cyberatak. Zwrócił uwagę, że nikt nie przyznał się do jego przeprowadzenia. Podejrzewa raczej, że zawiódł stary sprzęt, z którego wciąż korzysta amerykańskie lotnictwo.

Samo przeciążenie urządzeń sieciowych nie oznacza jeszcze cyberataku. Podobne zakłócenia mogą wynikać z usterek technicznych, błędów konfiguracji czy problemów ze współpracą starszych i nowszych systemów. Aby potwierdzić celowe działanie, potrzebne byłyby dodatkowe dowody, których dotąd nie przedstawiono. 

Co spowodowało awarię?

Podczas konferencji 13 listopada sekretarz transportu Sean Duffy wyjaśnił, że problemy dotknęły urządzeń odpowiedzialnych za przesyłanie danych między ośrodkami kontroli ruchu lotniczego.

Routery i przełączniki odpowiadają za przesyłanie danych między urządzeniami. Gdy przestają działać prawidłowo, informacje mogą nie docierać tam, gdzie powinny. W przypadku kontroli ruchu lotniczego oznacza to poważne utrudnienia.

Duffy przypomniał, że część amerykańskiej infrastruktury lotniczej wciąż opiera się na rozwiązaniach telekomunikacyjnych z lat 80. Część urządzeń wymieniono już na nowe i te, jak zapewniał, działały bez zarzutu. Awaria dotknęła starszej części sieci.

Dlaczego urządzenia zostały przeciążone akurat 13 listopada? Tego na razie nie wyjaśniono. FAA nadal bada przyczyny awarii i nie przedstawiła jeszcze końcowego raportu. 

Czy zawinił Microsoft albo AI?

Dzień przed zatrzymaniem lotów problemy z działaniem swoich usług miał Microsoft. Pojawiły się więc pytania, czy oba zdarzenia mogą mieć ze sobą związek. Mullin zaprzeczył. Według niego awaria systemów FAA nie miała nic wspólnego z problemami Microsoftu

Dziennikarze dopytywali też o SMART. To nowe narzędzie FAA, które wykorzystuje sztuczną inteligencję do analizy ruchu lotniczego. Podpowiada kontrolerom, co mogą zrobić w danej sytuacji, ale nie podejmuje decyzji za nich.

Duffy zapewnił, że SMART nie zawinił. Jak tłumaczył, system nie ma bezpośredniego połączenia ze sprzętem, który uległ awarii.

Podobny problem był już w 2023 roku

W styczniu 2023 roku Amerykanie również zatrzymali starty samolotów w całym kraju. Tym razem problem dotyczył NOTAM. To system, za pomocą którego piloci otrzymują informacje choćby o zamkniętych pasach startowych czy zagrożeniach podczas lotu. System jest kluczowy dla zapewnienia bezpieczeństwa transportu lotniczego.  

Wtedy też pojawiło się podejrzenie cyberataku. Dochodzenie wykazało jednak coś innego. Pracownicy zewnętrznej firmy, którzy zajmowali się synchronizacją głównej i zapasowej bazy danych, przez pomyłkę usunęli pliki odpowiedzialne za komunikację wewnętrzną. System po prostu przestał działać. 

Po piątkowej awarii Sean Duffy ponownie zaapelował do Kongresu o dodatkowe pieniądze na modernizację infrastruktury lotniczej. Chodzi o 50 mld dolarów. Sekretarz transportu przekonywał, że stary sprzęt trzeba wymienić, bo inaczej takie problemy będą wracać, aż nie dojdzie do tragedii.  

Ruch lotniczy udało się przywrócić po kilku godzinach. Nadal jednak nie wiadomo dokładnie, co doprowadziło do awarii 13 listopada. Śledczy nie znaleźli dotąd dowodów na cyberatak, a FAA nie zakończyła jeszcze dochodzenia. Redakcja SprawdzamTo.pl będzie wracać do tematu.