Trump przed politycznym testem. Co wybory w USA oznaczają dla Polski?

W ciągu najbliższych dni Amerykanie zdecydują, kto będzie kontrolował Kongres przez ostatnie dwa lata prezydentury Donalda Trumpa. Sondaże wskazują, że Republikanie mogą stracić Izbę Reprezentantów, a nawet Senat. Wynik ten jest istotny także dla Polski. Może wpłynąć na relacje w NATO, handel, a także ceny energii.
 

Trump przed politycznym testem. Co wybory w USA oznaczają dla Polski?
Prezydent USA Donald J. Trump (fot. A.Hernik/Getty Images)

Wybory połówkowe (midterms) odbywają się w połowie kadencji prezydenta. Amerykanie wybierają 435 członków Izby Reprezentantów, 35 ze 100 senatorów oraz gubernatorów w 36 stanach. Stawka jest duża: to kontrola nad Kongresem, a więc nadzór nad administracją i budżetem, także pieniędzmi przeznaczanymi dla Ukrainy. Natomiast większość w obu izbach może znacznie ograniczyć polityczną swobodę samego Trumpa.

Do wyborów Republikanie przystępują z niewielką przewagą w obu izbach (53–47 w Senacie i 219–214 w Izbie Reprezentantów). Większość sondaży wskazuje na przewagę Demokratów, a prognozy biuletynu analitycznego Cook Political Report przewidują, że mogą oni zdobyć od 15 do nawet 25 dodatkowych mandatów w Izbie Reprezentantów. 

To, w czyje ręce trafi Senat USA, pozostaje jednak wielką niewiadomą. Sondaże nie są też wynikiem wyborów. Liczą się przede wszystkim frekwencja oraz pojedynki w konkretnych stanach, co opiszę poniżej. 

Niektóre media, również te protrumpowskie, prognozują jednak zwycięstwo Demokratów w obu izbach. Przyczyną są m.in. niskie notowania obecnego prezydenta, rosnące niezadowolenie z kosztów życia i obawy związane z wpływem wojen na budżet kraju. Wszystko to idzie na rachunek Republikanów i ich przywódcy. 

PAP
PAP

To wszak nie oznaczałoby szybkiego końca prezydentury głowy Białego Domu czy zatrzymania jego obecnej polityki. Prezydent po wyborach zachowa kompetencje wykonawcze oraz wpływ (zdecydowanie znaczący) na dyplomację. Kongres może kontrolować za to jego wydatki i blokować jego ustawy.

Dezinformacja w służbie kampanii

Kampania była (i wciąż jest, bo w USA nie ma ciszy wyborczej) wyjątkowo brutalna i niezwykle kosztowna. Świetnym tego przykładem może być bitwa o Teksas, stan będący od dekad republikańską twierdzą. Wygrana demokraty byłaby tu nie tylko prawdziwym trzęsieniem ziemi, ale mogłaby też przesądzić o większości w Senacie (wygrana oznaczałaby odebranie kluczowego mandatu rywalom, co zapewniłoby Demokratom aż jedną czwartą z czterech miejsc potrzebnych im do uzyskania większości w Izbie).

O mandat senatora walczą republikanin Ken Paxton, stanowy prokurator generalny, i demokrata James Talarico, deputowany stanowy. Prokurator generalny Ken Paxton ma za sobą liczne skandale korupcyjne i obyczajowe. W 2015 roku Paxton został formalnie oskarżony o przestępstwa finansowe. W 2024 roku zawarł ugodę (plea deal), unikając procesu w zamian za 300 tysięcy dolarów zadośćuczynienia i prace społeczne. W maju 2023 roku miał wykorzystywać swoje biuro prokuratora do ochrony interesów pewnego biznesmena, a także nękania jego rywali (senat pod silną presją Donalda Trumpa go uniewinnił). Gdy najbliżsi współpracownicy Paxtona zawiadomili FBI o jego nielegalnych działaniach, polityk po prostu ich zwolnił. Doprowadziło to do procesu z ustawy o ochronie sygnalistów, a sąd ostatecznie przyznał pokrzywdzonym urzędnikom 6,6 miliona dolarów odszkodowania, które zostały pokryte, a jakże, z kieszeni teksaskich podatników.

Pod koniec 2025 roku na jaw wyszły nagrania pokazujące, że Paxton spędził noc sylwestrową w Dubaju w towarzystwie osób poszukiwanych przez Departament Sprawiedliwości (DOJ) za wielomilionowe oszustwa medyczne. Podczas procesu ujawniono też jego romans z kobietą zatrudnioną przez wspomnianego biznesmena, który opłacał również luksusowe remonty domu Paxtona. Żona polityka, przedstawianego przez Demokratów jako symbol korupcji i wpływu wielkich pieniędzy na politykę, wniosła pozew o rozwód. Jest senatorką stanową.

Jego kontrkandydat, demokrata James Talarico, to były nauczyciel i seminarzysta.

James Talarico może zostać pierwszym demokratą wybranym do Senatu z Teksasu od 1986 roku (fot. A.Wong/Getty Images)
James Talarico może zostać pierwszym demokratą wybranym do Senatu z Teksasu od 1986 roku (fot. A.Wong/Getty Images)

Czy więc Paxton, kandydat partii prawicowej i konserwatywnej, może w tej sytuacji wygrać wybory w Teksasie? Jak najbardziej.

Po pierwsze, na reklamy wspierające Paxtona wydano ponad 300 mln dolarów (wobec około 102 mln po stronie Talarico, a niektóre źródła mówią nawet o 82 mln). Po drugie, mowa o Teksasie, od dekad będącym bastionem Partii Republikańskiej. To niezwykle silna baza konserwatywnych, prawicowych i lojalnych wyborców. Znaczenie mają tam kwestie takie jak bezpieczeństwo granic, imigracja oraz suwerenność gospodarcza stanu. Po trzecie, Republikanie podsycają spory wokół zaufania do systemów wyborczych. Dochodzi do tego silna, agresywna kampania medialna oparta na podgrzewaniu emocji politycznych i pogłębianiu polaryzacji społecznej. Po czwarte: dezinformacja. W pierwszej połowie października tego roku w sieci pojawiły się fałszywe twierdzenia, że Talarico przeszedł poważne załamanie nerwowe i został potajemnie zamknięty w ośrodku psychiatrycznym Lindner Center of Hope w stanie Ohio. 

W hiszpańskojęzycznych mediach społecznościowych pisano nawet, że Talarico podjął próbę samobójczą i wycofał się z polityki. Plotka została zainicjowana i była masowo powielana przez konserwatywnych influencerów na platformie X oraz politycznych sojuszników Kena Paxtona (w tym samego Donalda Trumpa, Elona Muska czy Laurę Loomer).

W rzeczywistości Talarico zachorował na grypę, która wywołała niebezpieczne komplikacje i wymagała kilkudniowego pobytu w szpitalu. Nie trafił jednak do ośrodka psychiatrycznego w Ohio. Placówka wydała oficjalne oświadczenie, w którym kategorycznie zaprzeczyła, jakoby polityk kiedykolwiek był jej pacjentem. Sam Talarico dodał, że nigdy nawet nie był w stanie Ohio.

Kolejny atak nastąpił w drugiej połowie października. Tym razem uderzyła rosyjska grupa dezinformacyjna Storm-1516. Talarico zarzucono napaść na tle seksualnym, której miał się dopuścić w 2012 roku na swoim nastoletnim uczniu w Rhodes Middle School w San Antonio w Teksasie. Kluczowym materiałem był film, na którym młody mężczyzna, podający się za dawnego ucznia, opowiadał o rzekomej napaści ze strony polityka. Oskarżenia te również okazały się całkowitym kłamstwem. Szczegółowe analizy ekspertów ds. cyberbezpieczeństwa wykazały, że rzekoma ofiara opowiadająca o zdarzeniu przed kamerą to postać wygenerowana przez AI. Ustalono też, że w 2012 roku Talarico w ogóle nie pracował jako nauczyciel w San Antonio. Jednak nawet po tym, jak okazało się, że materiały są fałszywe, prawicowi influencerzy wykorzystywali je w swoich bańkach społecznościowych do utrwalania negatywnego wizerunku polityka Demokratów. Dziś przewaga Talarico nad Paxtonem jest minimalna.

Islam, ginekologia i te same nazwiska

Niezwykle ciekawie zapowiada się także pojedynek w Michigan, gdzie o mandat walczy Abdul El-Sayed, wyznawca islamu. El-Sayed jest synem egipskich imigrantów, znanym z krytyki Izraela. Trump już nazywał go „dżihadystą”, a jego otoczenie stale sugeruje, że „nie jest prawdziwym Amerykaninem”.

Urodzony w USA El-Sayed walczy o mandat w starciu z republikańskim kandydatem z partyjnego establishmentu, Mikiem Rogersem. Pikanterii dodaje zachowanie jego kontrkandydatki z prawyborów, demokratki Haley Stevens. Po porażce w partyjnej rywalizacji poparła ona Rogersa.

Kolejnym politycznym trzęsieniem ziemi może być utrata przez Republikanów następnego bastionu – stanu Kansas. Republikański senator Roger Marshall (z zawodu ginekolog) walczy tam z kandydatem Adamem Hamiltonem, prywatnie pastorem. Marshall podpadł opinii publicznej, gdy „The New York Times” opisał, w jaki sposób ściąga on zaległe opłaty od swoich pacjentek. Marshall pozwał ponad 700 z nich, a 81 zostało później aresztowanych. Wśród pozwanych często znajdowały się młode, nieubezpieczone lub ubogie matki, które nie były w stanie np. opłacić wysokich rachunków za poród.

Republikański senator Roger Marshall z prezydentem Trumpem (fot. A.Henik/Getty Images)
Republikański senator Roger Marshall z prezydentem Trumpem (fot. A.Henik/Getty Images)

Media w USA żyją też kandydaturą Sullivana, a właściwie dwóch. W wyborach do Senatu na Alasce mierzyli się początkowo urzędujący republikanin Dan S. Sullivan oraz demokratka Mary Peltola. Jednak Demokraci (co ujawnił „The New York Times”) po cichu namówili do startu innego człowieka (ten odrzuca takie twierdzenia). Był nim emerytowany nauczyciel o niemal identycznym nazwisku: Dan J. Sullivan. Przypuszczalnie miało to zmylić wyborców Republikanów, by przez pomyłkę oddali głos na nieznanego nauczyciela zamiast na urzędującego senatora. Trump zażądał od Departamentu Sprawiedliwości, by w razie przegranej senatora sąd wstrzymał oficjalne zatwierdzenie wyniku wyborów. Sędzia federalny odrzucił wniosek. Departament Sprawiedliwości zapowiedział apelację.

PAP
PAP

Tam głosują, tu odczujemy

Te wybory to także rekordowe wpłaty od najbogatszych ludzi świata. Liderem jest Elon Musk. Kontrowersyjny miliarder, według analiz BBC, miał wpłacić ponad 446 milionów dolarów z prywatnej kieszeni na wsparcie Partii Republikańskiej. Potężne sumy wyłożyli też inni bogacze, m.in. Richard i Elizabeth Uihlein (blisko 150 mln dol.) oraz Jeff Yass (110 mln dol.). Znaczące kwoty wpłacili również fundatorzy powiązani z Kalifornią i Doliną Krzemową.

Dla większości najbogatszych ludzi świata wpłaty te nie oznaczają jednak poparcia dla konkretnej ideologii. To tylko kolejna inwestycja, w której towarem jest wpływ na kształtowanie prawa i regulacji. Giganci z Doliny Krzemowej potrafią równolegle finansować komitety obu rywalizujących partii, a nawet jednoczyć siły ponad podziałami. Wszystko po to, by np. zablokować niekorzystne dla siebie przepisy podatkowe. Nie jest dla nich istotne, z kim usiądą przy decyzyjnym stoliku.

Wyniki wyborów w USA mogą mieć wpływ również na zwykłych Polaków i zawartość ich portfeli. Chodzi zarówno o kwestie bezpieczeństwa, jak i codzienne koszty życia, np. ceny paliw na stacjach. Wygrana Demokratów może ograniczyć zapędy Trumpa do szybkiego zakończenia wojny w Ukrainie kosztem Kijowa. Mogą oni uzyskać wgląd w tajne rozmowy z Moskwą, żądając ujawnienia utajnionych notatek, stenogramów i raportów z zamkniętych spotkań lub rozmów telefonicznych z Putinem. Mogą też domagać się od doradców prezydenta czy agencji wywiadowczych (np. CIA) informacji o tym, czy administracja prezydenta nie negocjuje z Rosją ustępstw za plecami sojuszników z NATO. Kongres może również zablokować finansowanie działań rządu, jeśli uzna je za szkodliwe (np. odciąć środki na wymuszony rozejm między Rosją a Ukrainą).

Jeśli zaś nowy Kongres nie powstrzyma Trumpa przed eskalacją konfliktu z Iranem, może dojść do paraliżu dostaw ropy na Bliskim Wschodzie. To natychmiast podbiłoby światowe ceny paliw i osłabiło złotego wobec dolara. Polska może też oberwać rykoszetem. Jeśli np. USA utrzymają cła, uderzy to w niemiecki przemysł eksportowy, dla którego polskie firmy są kluczowymi poddostawcami. 

Ucierpiałby więc także polski PKB.

To oczywiście tylko scenariusze geopolityczne, a nie pewne konsekwencje wyniku wyborów. Są jednak możliwe, dlatego – mimo że wybory odbywają się w USA – Polacy powinni z wyjątkową uwagą śledzić ich wyniki. Pierwsze dane, zarówno cząstkowe, jak i sondażowe, zaczną spływać już w nocy z wtorku na środę czasu polskiego, tuż po zamknięciu pierwszych lokali wyborczych.

Przeczytajcie też: USA. Rosyjskie służby przed wyborami zalały amerykańską sieć fejkami

Źródła

  1. Cook Political

  2. NEW YORK POST

  3. TEXAS TRIBUNE

  4. WALL STREET JOURNAL

  5. GUARDIAN

  6. POYNTER

  7. AFP

  8. ATLAS INTEL ORG

  9. NEW YORK TIMES

  10. NPR

  11. CBS NEWS

Nasi autorzy