Kule-Brzękule: alkoholowym trendem zajmie się prokuratura

Kalendarium: 

• Maj 2009: w Stanach pojawia się nowy produkt o nazwie BuzzBallz. To napój alkoholowy z kategorii RTD w kolorowych, okrągłych plastikowych lub szklanych opakowaniach przypominających piłkę do baseballa
• Sierpień 2010: Do dystrybucji trafiają pierwsze zamówienia, początkowo lokalnie w Teksasie
• Listopad 2010: Gwałtowny wzrost popularności BuzzBallz w USA. Eksperci podkreślają, że doszło do niego w czasie, gdy federalne agencje wycofały z rynku podobny produkt, tyle, że zawierający alkohol i kofeinę
• Styczeń 2026: W polskich sklepach pojawiają się produkty RTD o podobnym wyglądzie i zawartości. Podobnie, jak w USA, towarzyszą temu krótkie wideo z „kulkami”, które stają się trendem. Zobaczyć je można na chińskiej platformie TikTok, ale też w aplikacjach częściej używanych przez młodszych użytkowników
• Maj 2026: W mediach pojawiają się publikacje opisujące zjawisko i towarzyszące mu zagrożenia 

Kule w trendach. Niby dla dorosłych, ale... 

W Polsce kule można kupić w marketach i sklepach monopolowych (stacjonarnie i online). Choć kierowana do osób pełnoletnich, kula brzękula (i jej pochodne) przypomina eliksiry, mikstury czy przedmioty użytkowe z gier wideo oraz filmów. 
Podobieństwo wynika nie tylko z kształtu i (najczęściej jaskrawego) koloru, ale też z dawania natychmiastowego „efektu”. W wiralowych filmach, dostępnych w sieci, dorośli młodzi ludzie pijąc je udają, że piją eliksir zdrowia z gry Diablo, miksturę osłony z gry Fortnite, ekstrakt z ognistego kwiatu z filmów o Harrym Potterze czy odwary, które dla wzmocnienia kondycji i zdrowia pił słynny Wiedźmin. Wszystkie te popularne napoje i eliksiry są w grach i filmach przechowywane właśnie w małych, mieszczących się w kieszeni okrągłych naczyniach, nie przypominają butelki z alkoholem. 

Twórcy brzękul, nawet jeśli nie zachęcają bezpośrednio do picia, namawiają do ich kolekcjonowania. Z perspektywy dzieci atrakcyjności dodaje efekt nowości oraz nielegalności –  fakt, że jest to produkt skierowany wyłącznie do osób pełnoletnich. W przypadku dorosłych, obietnica natychmiastowego efektu oraz kwestia ceny – produkt jest dostępny w niewielkich opakowaniach, co oznacza niższą barierę zakupową. Dochodzi do tego eksponowanie produktu w tzw., standach przy kasach, głównie tam, gdzie stoją słodycze w małych opakowaniach.

KCPU: Przygotowywane jest pismo do Prokuratora w tej sprawie, powiadomiliśmy Izbę handlową 

Kształt opakowań dla alkoholu reguluje odpowiednie rozporządzenie ministra rolnictwa. Są osobne przepisy dla napojów spirytusowych w opakowaniach do 200 ml. – Złożyliśmy zapytanie do Izby Handlowej, czy tzw. kule-brzękule spełniają wymagania zawarte w rozporządzeniu. Niezależnie, złożyliśmy pismo do prokuratury. Naszym zdaniem w serwisach typu TikTok influencerzy reklamują te produkty alkoholowe. Pokazywany jest znak towarowy, jest zachęcanie do kupowania i picia – przekazało portalowi Sprawdzamto.pl Krajowe Centrum Przeciwdziałania Uzależnieniom. 

Dr Bogusława Bukowska dyr. KCPU nie ukrywa oburzenia w sprawie kul. – Po raz kolejny producenci odwołują się do estetyki atrakcyjnej dla młodych, nawet dzieci. Na podobne strategie marketingowe wrażliwe są właśnie najmłodsi – młodzież i dzieci. Wiele badań wskazuje, że ta grupa wiekowa jest najbardziej podatna na takie przekazy reklamowe. Można powiedzieć, że w ostatnich latach jest to cały trend realizowany przez branżę alkoholową – by opakowania z alkoholem odwoływały się do określonej estetyki, skierowanej do dzieci i młodzieży. Produkt ma sprawiać wrażenie, że jest przyjazny, niewiążący się z zagrożeniem. To wyjątkowo niebezpieczne zjawisko, bo obniża próg wrażliwości na ryzyko związane z piciem alkoholu, to kształtowanie percepcji, produktu, jako przyjaznego, sympatycznego i kolorowego. 

– Potrzebna jest nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeźwości – podkreśla dr Bukowska z KCDPU. Potrzebujemy jeszcze lepszych regulacji dotyczących tego, jak mają wyglądać opakowania napojów alkoholowych. Jeden z projektów poselskich obecnie procedowanych, bada czy nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeźwości, doprecyzowuje tę sprawę: 

• Opakowanie napoju alkoholowego nie może zachęcać do spożywania alkoholu przez osoby do lat 18
• nie może łączyć picia alkoholu ze sprawnością fizyczną lub kierowaniem pojazdem mechanicznym
• nie może zawierać twierdzeń, że alkohol posiada właściwości lecznicze lub jest środkiem uspokajającym
• nie może namawiać do nadmiernego spożycia alkoholu
• nie może wywoływać skojarzeń, że alkohol jest związany z relaksem wypoczynkiem, nauką czy pracą

– Przykład kul doskonale pokazuje dlaczego jest nam potrzebna nowelizacja ustawy o wychowaniu w trzeźwości. I jasne jest też dla mnie, że gdybyśmy mieli lepiej skonstruowane przepisy, takie produkty nie mogłyby być w takich opakowaniach sprzedawane – dodaje dr Bukowska. 

Przeczytajcie też: Jak radzą sobie Polacy w epoce dezinformacji