NASK: dezinformacja wokół edukacji zdrowotnej miała miliardowe zasięgi

Edukacja zdrowotna jednym z głównych celów dezinformacji

Najnowszy raport NASK, zatytułowany „Dezinformacja zdrowotna w 2025 roku w polskiej infosferze”, został przygotowany w ramach Central European Digital Media Observatory (CEDMO). Wskazuje on, że edukacja zdrowotna była jednym z najważniejszych tematów dezinformacyjnych całego roku. Autorzy podkreślają, że protesty przeciwko przedmiotowi były wykorzystywane również w kampanii prezydenckiej.

Według raportu już w styczniu 2025 roku temat był szeroko obecny w debacie publicznej, a późniejsza kampania internetowa doprowadziła do masowego wypisywania dzieci z zajęć.

NASK przypomina, że po decyzji o nieobowiązkowym charakterze przedmiotu we wrześniu rozpoczęła się szeroka mobilizacja rodziców do rezygnacji z lekcji. Według danych przywołanych w raporcie frekwencja wyniosła około 30 proc.

„Atak na rodzinę”, „zagrożenie dla dzieci”, „marksizm”

Autorzy raportu opisują konkretne narracje wykorzystywane przeciwko edukacji zdrowotnej. W sieci pojawiały się przekazy sugerujące, że przedmiot ma „niszczyć rodzinę”, promować „ideologię marksistowską”, podważać biologiczne rozumienie płci czy przedstawiać ciążę wyłącznie jako problem.

NASK zwraca uwagę, że przekazy były budowane głównie na emocjach. W raporcie zapisano, że język tych treści przedstawiał zajęcia jako „zagrożenie dla bezpieczeństwa dzieci”, „atak na prawa rodzicielskie” i na „tradycyjne wartości rodzinne”.

Autorzy podkreślają też, że wiele takich materiałów pomijało naukowe podstawy programu i koncentrowało się wyłącznie na emocjonalnym przekazie.

Podobne mechanizmy opisywaliśmy wcześniej w analizach dotyczących narracji Ordo Iuris wokół edukacji zdrowotnej. Organizacja przedstawiała program m.in. jako „antyrodzinny”, „ideologiczny” i prowadzący do „seksualizacji dzieci”, często łącząc rzeczywiste elementy podstawy programowej z dużo dalej idącymi interpretacjami polityczno-światopoglądowymi. Więcej o tym przeczytasz również tutaj.

Nie tylko anonimowe konta

Raport podkreśla, że w rozpowszechnianie takich narracji były zaangażowane różne środowiska: anonimowe profile, aktywiści, „fałszywi eksperci”, politycy i twórcy internetowi. NASK opisuje zjawisko wzajemnego wzmacniania przekazu przez różne grupy i tworzenia szerokiego obiegu tych samych narracji.

W analizie pojawia się też pojęcie „call to action”, czyli bezpośredniego mobilizowania odbiorców do działania. W przypadku edukacji zdrowotnej chodziło m.in. o zachęcanie rodziców do wypisywania dzieci z zajęć. To ważny element całego mechanizmu. Raport nie opisuje wyłącznie fałszywych informacji, ale pokazuje, jak emocjonalny przekaz może przekładać się na konkretne decyzje społeczne.

Mechanizm, który wcześniej opisywaliśmy

Wiele elementów opisanych przez NASK pojawiało się wcześniej również w analizowanych przez nas wpisach polityków i organizacji konserwatywnych. Dotyczyło to m.in. przedstawiania edukacji zdrowotnej jako narzędzia „seksualizacji dzieci”, „ataków na rodzinę” albo „ideologicznej indoktrynacji”.

Raport pokazuje, że podobne przekazy nie funkcjonowały jako pojedyncze wpisy czy internetowe emocje, ale jako szerszy mechanizm informacyjny obecny równolegle w mediach społecznościowych, działalności aktywistycznej i debacie politycznej.

NASK analizował miliony wpisów i materiałów

Autorzy raportu podkreślają, że monitoring obejmował treści publikowane m.in. na platformach X, Facebook, Instagram, YouTube i TikTok, a także strony internetowe. Analiza była prowadzona z wykorzystaniem Systemu Przeciwdziałania Dezinformacji NASK.

Raport opiera się m.in. na metodologii ABCDE Framework oraz FLICC, wykorzystywanej do badania technik manipulacji i teorii spiskowych.

Pełna wersja raportu dostępna TUTAJ.