Make America Healthy Again: jak Republikanie walczą o młodych wyborców

Frazę „Make America Healthy Again” („Uczyńmy Amerykę Znowu Zdrową”) wprowadziła sieć sklepów ze zdrową żywnością Sweetgreen, nawiązując do hasła Donalda Trumpa „Make America Great Again” („Uczyńmy Amerykę Znowu Wielką”) z jego pierwszej kadencji. Od tamtej pory stała się ona mantrą dla szerokiego grona osób – od „matek MAHA” propagujących zdrowsze diety po influencerów promujących dietę ketogeniczną w mediach społecznościowych.

Ruch w dużej mierze opiera się na krytyce przemysłu żywności ultraprzetworzonej oraz konkretnych składników i produktów, takich jak oleje roślinne. Jednocześnie spotyka się z krytyką za promowanie kontrowersyjnych poglądów, w tym dezinformacji dotyczącej szczepionek.

Jednym z głównych propagatorów ruchu jest Robert F. Kennedy Jr., obecny minister zdrowia USA. MAHA zyskał na znaczeniu po tym, jak Kennedy zrezygnował z ubiegania się o prezydenturę w 2024 r. i poparł kandydaturę Donalda Trumpa.

Odbiorca, który po raz pierwszy styka się z postulatami MAHA zawartymi w deklaracjach dostępnych na oficjalnej stronie Białego Domu, może odnieść wrażenie, że ma do czynienia z wartościową inicjatywą promującą zdrowy styl życia.

Po głębszej analizie na tym sielankowym obrazie pojawiają się niepokojące rysy i tło sięgające dalej niż mogłoby się wydawać.

22 maja 2025 r. miał być wielkim dniem Roberta F. Kennedy’ego Jr. Tego dnia ruch MAHA opublikował długo wyczekiwany raport.

Dziennikarze bardzo szybko zauważyli, że coś się nie zgadza. Okazało się, że cztery badania przywołane w dokumencie zostały… zmyślone.

Cytowani w raporcie naukowcy nie kryli zdziwienia, że ich nazwiska pojawiły się przy badaniach, z którymi nie mieli nic wspólnego, lub przy publikacjach, których nie byli autorami. Podkreślali, że „praktyki cytowania są ważnym elementem prowadzenia i raportowania rzetelnych badań naukowych”.

Demokratyczny Komitet Narodowy w komunikacie prasowym z 29 maja 2025 r. potępił raport, nazywając go „pełnym dezinformacji”. Stwierdził, że agencja Kennedy’ego „uzasadnia swoje priorytety polityczne badaniami i źródłami, które nie istnieją”.

Ostatecznie dokument opublikowany na stronach Białego Domu został zaktualizowany, a miejsce zmyślonych badań zajęły inne – zgodne z tezą postawioną przez zespół Kennedy’ego.

Nie sposób pisać o ruchu MAHA, nie wspominając o jego guru, czyli amerykańskim ministrze zdrowia Robercie F. Kennedym Jr.

„Washington Post” pisał o nim jako o osobie, która „ma nie do pozazdroszczenia historię orędownictwa przeciwko szczepionkom, w tym rozpowszechniania fałszywych twierdzeń łączących szczepionki z autyzmem i przewodzenia grupie antyszczepionkowej. Twierdzi, że nie jest przeciwny szczepionkom, choć trudno to pogodzić z jego niedawnymi komentarzami, że »nie ma bezpiecznej i skutecznej szczepionki« i »Widzę kogoś na szlaku turystycznym z małym dzieckiem i mówię mu, żeby lepiej go nie szczepił«”.

Kennedy twierdzi również, że „promieniowanie Wi-Fi otwiera barierę krew–mózg, więc wszystkie toksyny znajdujące się w organizmie mogą przedostać się do mózgu”.

Robert F. Kennedy Jr. ma w zwyczaju rozpowszechnianie bezpodstawnych teorii spiskowych, według których substancje chemiczne wytwarzane przez człowieka w środowisku mogą powodować u dzieci homoseksualizm lub transseksualizm, a także prowadzić do feminizacji chłopców i maskulinizacji dziewcząt.

Vani Hari – jedna z czołowych postaci ruchu MAHA – znana jako „Food Babe”, ma 2,2 mln obserwujących na Instagramie. Założyła bloga w 2011 r., napisała także krytykowaną przez środowisko naukowe książkę o odżywianiu.

Portal Food Business News pisze, że Hari „stosuje taktykę zastraszania zamiast dowodów naukowych, aby skłonić firmy spożywcze do zmiany składników i praktyk biznesowych”.

„Atakuje na swoim blogu dodatki, substancje chemiczne i składniki żywności, które uważa za szkodliwe. W 2014 r. jej strona internetowa odnotowała ponad 54 mln odwiedzin, a zarejestrowani obserwatorzy określają się mianem Food Babe Army” – czytamy w Food Business News.

Krytycy, w tym wielu naukowców, twierdzą, że podsyca bezpodstawne obawy dotyczące tego, co znajduje się w żywności, aby zyskać rozgłos. Steve Novella, neurobiolog z Uniwersytetu Yale i znany krytyk pseudonauki, nazwał Hari „Jenny McCarthy jedzenia”, nawiązując do celebrytki znanej z propagowania obalonych twierdzeń, że szczepionki powodują autyzm.

Kolejną postacią, którą inspirują się osoby związane z MAHA, jest Eric Berg – szeroko znany w internecie jako „Dr Berg” lub „Doktor Wiedza”. Jego treści często poruszają tematy związane z odżywianiem, niedoborami witamin i innymi zagadnieniami dotyczącymi zdrowia.

Berg zamieszcza na swojej oficjalnej stronie internetowej oraz w opisach swoich filmów na YouTube klauzule wyłączające odpowiedzialność, informując, że jest licencjonowanym chiropraktykiem, a nie lekarzem.

W 2008 r. Eric Berg uruchomił swój kanał na YouTube „Dr. Eric Berg DC”, który w czerwcu 2025 r. miał ponad 13,5 mln subskrybentów i ponad 2,9 mld wyświetleń.

Jego treści koncentrują się na upraszczaniu złożonych zagadnień zdrowotnych, ze szczególnym uwzględnieniem diety ketogenicznej i przerywanego postu.

„Regularnie prezentuje poglądy na temat diety i zdrowia serca, które odbiegają od tych promowanych przez wiodące organizacje zajmujące się zdrowiem. Niektóre z jego treści bagatelizują ryzyko związane z podwyższonym poziomem cholesterolu, spożyciem tłuszczów nasyconych i spożyciem czerwonego mięsa – tematów, w których konsensus naukowy jest dobrze udokumentowany” – podkreśla portal Food Facts.

W 2025 r. Donald Trump mianował dr Casey Means Głównym Chirurgiem Stanów Zjednoczonych, choć ostatecznie nie udało jej się zdobyć wystarczającego poparcia w Senacie i jej kandydatura została odrzucona.

Osoba piastująca to stanowisko stoi na czele liczącej 600 tys. pracowników Służby Zdrowia Publicznego USA.

Means to była lekarka, która nie posiada – co jest jednym z wielu powodów krytyki jej nominacji – licencji na wykonywanie zawodu lekarza.

W mediach społecznościowych Means obserwuje ponad milion osób, z czego blisko 900 tys. na Instagramie.

Oprócz działalności w social mediach dr Means prowadzi również cotygodniowy newsletter, który dociera do 200 tys. subskrybentów.

Wykształcenie zdobyła na Uniwersytecie Stanforda.

„Nominacja ta jest kolejnym przykładem lekceważenia przez administrację wiedzy naukowej i polityki opartej na dowodach” – ostrzegał prof. Gordon Pennycook.

„Zamiast nominować kogoś, kto z oddaniem wykorzystuje badania empiryczne do poprawy zdrowia Amerykanów, mamy kandydatkę, która wykorzystuje publiczne nieporozumienia dotyczące zdrowia, aby promować niesprawdzone »alternatywy« dla zysku finansowego” – powiedział, cytowany przez Uniwersytet Cornella w Nowym Jorku.

Ruch MAHA wzbogacił się w ostatnim czasie o młode, energiczne i wpływowe kobiety, nazywane „ewangelistkami”.

„New York Times” przedstawił sylwetki kilku z nich. Są to Lexi Vrachalus, Shelby Gwinn i Ava Noe.

Oprócz tego, że są kobietami, łączy je również młody wiek – Vrachalus ma 20 lat, a Gwinn i Noe po 18. Każda z nich prowadzi konto na Instagramie. Lexi Vrachalus zgromadziła ponad 170 tys. obserwujących, a Ava Noe – ponad 25 tys.

Każda z nich zmagała się również z problemami zdrowotnymi. U Vrachalus w wieku 13 lat zdiagnozowano anoreksję. Błędna – jej zdaniem – rekomendacja dietetyczki sprawiła, że sama zaczęła „prowadzić własne badania”. Jej mottem są słowa z Biblii: „Czy jecie, czy pijecie, czy cokolwiek innego czynicie, wszystko czyńcie na chwałę Bożą”.

Gwinn mówi wprost: „System opieki zdrowotnej całkowicie zawiódł”.

Oprócz promowania zdrowego stylu życia młode influencerki związane z MAHA rozpowszechniają również narracje oparte na pseudonaukowych teoriach ruchu, budując wierną grupę odbiorców wśród młodych użytkowników mediów społecznościowych.

Świeżość i młodzieńcza energia są potrzebne całej administracji Trumpa przed wyborami, ponieważ te – według sondaży – mogą być dla Republikanów druzgocące.