Apel ONZ: Dezinformacja uderza w uchodźców i pomoc humanitarną

Według agencji ONZ manipulacje w sieci nie tylko podsycają uprzedzenia, ale mogą także utrudniać dostęp do ochrony, zagrażać bezpieczeństwu pracowników humanitarnych, a w skrajnych przypadkach przyczyniać się do przemocy i kolejnych przymusowych przesiedleń.

Agencja zwraca uwagę, że media społecznościowe stały się przestrzenią, w której błyskawicznie rozprzestrzeniają się fałszywe informacje, mowa nienawiści i treści mające wzbudzać strach wobec uchodźców. Według organizacji skutki takich działań wykraczają daleko poza internet.

Dezinformacja może utrudniać integrację osób zmuszonych do opuszczenia swoich domów, ograniczać im dostęp do edukacji, pracy i ochrony międzynarodowej, pogłębiać napięcia społeczne oraz osłabiać zaufanie do instytucji humanitarnych. W skrajnych przypadkach internetowe kampanie nienawiści były powiązane z atakami na uchodźców, a nawet z kolejnymi falami przymusowych przesiedleń.

Sztuczna inteligencja zwiększa skalę zagrożenia

UNHCR wskazuje, że rozwój generatywnej sztucznej inteligencji znacząco zmienia charakter dezinformacji. Narzędzia AI pozwalają tworzyć realistyczne zdjęcia, nagrania głosowe i filmy typu deepfake, które mogą wyglądać jak autentyczne materiały.

Agencja odnotowuje coraz więcej przypadków wykorzystywania takich treści przeciwko uchodźcom i organizacjom pomocowym. Wśród przykładów wymienia fałszywe nagrania przedstawiające pracowników UNHCR lub uchodźców, które następnie są rozpowszechniane w mediach społecznościowych jako prawdziwe. Zdaniem organizacji rozwój AI sprawia, że odróżnienie manipulacji od autentycznej informacji staje się coraz trudniejsze. Jednocześnie agencja podkreśla, że odpowiednio wykorzystywana sztuczna inteligencja może również pomagać w identyfikowaniu kampanii dezinformacyjnych i wspierać działania humanitarne.

Przykład Libii pokazuje, że skutki są realne

UNHCR zwraca uwagę na wydarzenia w Libii, gdzie – jak podkreśla – fala mowy nienawiści i dezinformacji przełożyła się na wzrost wrogości wobec uchodźców oraz zagrożenie dla pracowników organizacji humanitarnych. Wśród odnotowanych przypadków znalazły się wygenerowane przez AI materiały podszywające się pod przedstawicieli UNHCR, wezwania do publikowania adresów pracowników organizacji oraz filmy przedstawiające lokalny personel jako „zdrajców”.

Według agencji takie działania utrudniały prowadzenie pomocy i zwiększały ryzyko przemocy. Podobne obawy wyraziła także sama Organizacja Narodów Zjednoczonych po protestach przed siedzibą UNHCR w Trypolisie, wskazując na rolę internetowej dezinformacji w eskalacji napięć.

Agencja przypomina również doświadczenia społeczności Rohingjów. Wcześniejsze ustalenia ONZ wskazywały, że szerzenie mowy nienawiści i dezinformacji w mediach społecznościowych odegrało istotną rolę w eskalacji przemocy wobec tej mniejszości. Według organizacji podobne mechanizmy są dziś obserwowane również w innych częściach świata.

Dezinformacja utrudnia niesienie pomocy

Skalę problemu pokazują wyniki badania przeprowadzonego przez UNHCR wśród pracowników organizacji.

93 proc. respondentów zadeklarowało, że zetknęło się z dezinformacją, fałszywymi informacjami lub mową nienawiści wpływającymi na wykonywanie ich obowiązków. Szczególnie narażone na ataki – zarówno wśród uchodźców, jak i personelu – mają być kobiety.

Organizacja zwraca uwagę, że zagrożenie dotyczy nie tylko reputacji instytucji. 

Walka z dezinformacją staje się elementem ochrony uchodźców

UNHCR podkreśla, że przeciwdziałanie dezinformacji nie oznacza ograniczania debaty o migracji ani wolności słowa. Chodzi o reagowanie na świadomie rozpowszechniane fałszywe treści, które mogą prowadzić do przemocy lub utrudniać działania humanitarne.

Według agencji wiarygodna informacja nie jest jedynie uzupełnieniem pomocy humanitarnej. W dobie sztucznej inteligencji staje się jednym z warunków skutecznej ochrony osób zmuszonych do ucieczki przed wojną, prześladowaniami i przemocą.