Na przełomie sierpnia i września tego roku na Facebooku i Instagramie pojawiło się wideo, w którym mogliśmy zobaczyć szefa Mety, miliardera Marka Zuckerberga, mówiącego: „Nie zostało już tyle wody, by ludzie mogli przetrwać dłużej niż rok. Dlatego wesprzemy „World Water Reserve” kapitałem 200 mld dolarów”.
Niektóre wersje tego filmu mają już 15 tys. polubień i tysiące udostępnień. Materiał kończy się wezwaniem do kupna tokenów „World Water Reserve” (WWR) – kryptowaluty nawiązującej tematycznie do zasobów wodnych.
Co jest fałszywego w nagraniu?
Nagranie wykorzystuje autentyczne ujęcia z kolacji zorganizowanej przez prezydenta Donalda Trumpa w Białym Domu. Odbyła się ona rok wcześniej, we wrześniu 2025 roku i uczestniczyli w niej szefowie firm technologicznych – m.in. Mark Zuckerberg, Bill Gates i Tim Cook. Obraz jest prawdziwy. Podmieniony został jednak dźwięk. W oryginale Zuckerberg wygłasza tylko krótkie powitanie i przedstawia gości, nie wspominając o wodzie ani rzekomej darowiźnie.
Nagranie jako fałszywe opisały niezależnie: brytyjska Full Fact (11 września 2026), irlandzki TheJournal.ie (FactCheck), a także austriacki portal Mimikama (17 września 2026). We wszystkich możemy przeczytać ten sam wniosek: obraz jest prawdziwy, ale ścieżka dźwiękowa w całości wygenerowana przez AI.
TheJournal.ie przypomniał, że to część fali podobnych fałszywek promujących kryptowaluty, w których wcześniej wykorzystano podobizny Billa Gatesa, premiera Kanady Marka Carneya i Donalda Trumpa.
Analizy dla Full Fact dokonał dr Dominic Lees z University of Reading, badacz mediów syntetycznych. W jego opinii nagranie powstało przez sklonowanie głosu Zuckerberga za pomocą AI i dopasowanie ruchu ust narzędziem do tzw. lip-syncu. Wskazał konkretne poszlaki: pogłos w tle różni się od pogłosu sali z oryginalnego nagrania stacji PBS, a w tle dodano cichą muzykę maskującą niedoskonałości sztucznego głosu.
Ponadto transkrypcja z autentycznego, wrześniowego spotkania nie zawierała słowa „woda”. Dodatkowo autorzy manipulacji wykorzystali prawdziwe zdjęcie prasowe z kolacji, dodając fałszywy podpis sugerujący, że CNBC informowała o zobowiązaniu Zuckerberga na 200 mln dolarów. Takiego materiału stacja CNBC nigdy nie opublikowała. W nagraniu przywołano też prawdziwy artykuł oparty na badaniu z sierpnia 2026 r., prognozujący, że nawet 67 proc. światowej populacji może mieć niedobór czystej wody. Ale chodziło tam o stwierdzenie „do roku 2100”, nie „w ciągu roku”.
Token „World Water Reserve” istnieje naprawdę, lecz jego posiadanie nie daje praw do zasobów wodnych, a łączna wartość wszystkich tokenów wynosiła latem 2026 r. zaledwie kilka milionów dolarów. Obiecane 200 mld to kwota dziesiątki tysięcy razy większa.
Wnioski
- Nagranie z Markem Zuckerbergiem ostrzegającym przed brakiem wody jest fałszywe. Jego wypowiedź o wodzie i darowiźnie została wygenerowana przez AI.
- Ten deepfake służy promocji kryptowaluty. Celem jest najpewniej podbicie wartości tokena „World Water Reserve”, by posiadacze sprzedali go z zyskiem.
- Dane naukowe przedstawione na filmie wyrwano z kontekstu. Dotyczą prognoz do 2100 roku, nie najbliższych 12 miesięcy.
Przeczytajcie też: Raport: dezinformacja medyczna osiągnęła skalę przemysłową
.5042037947778868704.jpg/jcr:content/Krzysztof%20Sobczak.jpg)
